

D4048

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་ཧཱ་ཡཱ་ན་སཾ་གྲ་ཧ། བོད་སྐད་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ། བམ་པོ་དང་པོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཕགས་པ་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འདི་ལྟ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བརྩམས་ནས། ཆོས་མངོན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་དང་། དེ་ལ་འཇུག་ པ་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་དང་།དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་དང་། བསྒོམ་པ་རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་ དུ་འཕགས་པའི་གསུང་དང་།དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ ཀྱིས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་བསྟན་པ་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའོ།།ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་བསྟན་པ་འདིས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་གང་དག་མ་བསྟན་པའི་གནས་བཅུ་པོ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དག་ནི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་ཏོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོ་དག་ནི་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བསྟན་ཏོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ནི་དེར་ལྷག་ པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ནི་དེར་ལྷག་པའི་སེམས་སུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པར་བསྟན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་གང་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མཆོག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དག་གོ། །དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེག་པའི་གསུང ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་མི་ཆུད་པར་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ནི་བསྟན་པར་མི་སྣང་ལ། ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་མཐུན་པ་འགལ་བ་མེད་པའོ།

梵语：摩诃衍那僧伽罗诃。藏语：大乘集论。第一卷。顶礼世尊圣无量光佛和文殊师利童子。
为了宣说大乘的殊胜本质，已深入大乘的菩萨在世尊面前，从大乘开始，从大乘阿毗达磨经中说道：诸佛世尊的言教以十种殊胜而超胜，即：以诸佛世尊言教所依处的殊胜而超胜；以诸佛世尊言教相的殊胜而超胜；以入所知相的殊胜而超胜；以入彼之因果的殊胜而超胜；以彼因果修习分别的殊胜而超胜；以于彼修习分别中增上戒的殊胜而超胜；以增上心的殊胜而超胜；以增上慧的殊胜而超胜；以彼果断的殊胜而超胜；以彼果智的殊胜而超胜。
诸佛世尊所说的这些经典文句，即是宣说大乘为佛语。如何宣说呢？如是，此教法中宣说了声闻乘中未说的十处，即：阿赖耶识宣说为所知处；三自性——依他起性、遍计所执性、圆成实性宣说为所知相；唯识性宣说为入所知相；六波罗蜜多宣说为入彼之因果；十地宣说为彼因果修习分别；菩萨戒宣说为彼中增上戒；勇进三昧、虚空藏等三昧宣说为增上心；无分别智宣说为增上慧；无住涅槃宣说为彼果断；佛陀三身——自性身、受用身、化身宣说为彼果智。
这十处是世尊针对诸菩萨从大乘中宣说的超胜殊妙之处，是区别于声闻乘的。因此，应当了知从大乘开始，诸佛世尊的言教以十种殊胜而超胜。如是，以如来言教的这十种殊胜而圆满宣说大乘为佛语，而声闻乘则不摄入大乘中。因为这十处在声闻乘中未见宣说，而在大乘中则有宣说。这十处是成就大菩提的方便，是获得一切智智最为相应、契合、无违的方法。

།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཤེས་བྱའི་གནས་དང་མཚན་ཉིད་དེར་འཇུག་ དང་།།དེ་ཡི་རྒྱུ་འབྲས་དེ་རབ་དབྱེ་བ་དང་། །བསླབ་པ་གསུམ་དང་དེ་འབྲས་སྤངས་པ་དང་། །ཡེ་ཤེས་ཐེག་པ་མཆོག་གྱུར་ཁྱད་པར་འཕགས། །བསྟན་འདི་འདི་ལྟར་གཞན་ན་མ་མཐོང་ལ། །འདི་དག་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་རྒྱུར་མཐོང་བས། །གནས་བཅུ་བསྟན་པས་ཁྱད་པར་ཞུགས་ གང་ཡིན་པ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་བཀར་འདོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་འདི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རེ་ཞིག་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་མཁས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་ལ་མཁས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔས་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་བཟུང་བ་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།དེས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ནས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྔོན་སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་རྟོགས་པར་བསྒྲུབ་ པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ས་བཅུ་དག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་དེའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་སྟེ། གནས་བཅུ་པོ་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་པ་འདིར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན ནོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བསྟན་པས། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དུ་བསྟན་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་ཚིགས་སུ་ བཅད་དེ།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང་། །མྱ་ངན་འདས་པའང་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཆོས་ཀུན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་སྟེ། །དེ་བས་ ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ།།དམ་པ་དག་ལ་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་རེ་ཞིག་ལུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དེར་སྦྱོར་བའམ། དེ་ཡང་རྒྱུའི་དངོས་པོར་དེ་དག་ཏུ་ སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།ཡང་ན་སེམས་ཅན་དག་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་ལུང་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ས་ བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ།།བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །འདི་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་མ་བསྟན། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ལུས་ཅན་ཉེ་བར་ ལེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་གི་བར་དུ་དེས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་པོ་དག་མ་ཞིག་པར་ཉེ་བར་བཟུང་བ་དང་། ལུས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤྲེལ་བ་ན་ཡང་དེ་མངོན་པར་ འགྲུབ་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་དང་། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

此处偈颂：了知所知处及其性相趣入，及其因果详细分别，三学及其果断除，智慧乘最胜殊胜。此教法如是他处未见，见此等为证得无上菩提因，以宣说十处而入殊胜者，大乘被认为是佛语。
为何如此宣说这十处的次第？如是，菩萨首先依止于通达诸法因的智慧，应当通达缘起。其后，为断除增益损减二边过失而依止通达，应当通达彼等缘起法之性相。如是精进修习的菩萨应当证悟已善加把握的性相，由此将从诸障碍中解脱心。
其后，证悟所知性相已，依止清净增上意乐，应当成就证悟具前行六波罗蜜多。其后，由清净增上意乐所摄持的六波罗蜜多，于十地中详细分别，应当于三无数劫中修习。其后，应当圆满菩萨三学。
圆满已，应当现证其果涅槃及无上正等正觉，如是宣说彼等十处之次第。此教法中圆满一切大乘。
其中首先所说阿赖耶识是所知处，世尊宣说阿赖耶识。阿赖耶识于何处宣说？世尊于阿毗达磨经中偈颂：'无始时来界，一切法所依，由此有诸趣，及涅槃证得。'
复次于彼中：'一切法种子，识为阿赖耶，故名阿赖耶，我为胜者说。'此是教证。
为何称其为阿赖耶识？由于一切有为杂染法皆系属于彼果体，或彼亦系属于彼等因体故名阿赖耶识。或由众生执著为我故名阿赖耶识。
彼亦名执受识，如解深密经中所说：'执受识甚深微细，一切种子如暴流，我为避免凡愚执，计为我故不宣说。'
为何称为执受识？由是一切有色根之因，及有身者执受所依故。如是尽其寿际相续期间，由彼执持五有色根不坏，及一切身成为执受所依故。结生相续时亦执持彼生起所依之身，是故称为执受识。
彼亦名为心，如世尊所说'心、意、识'。

།དེ་ལ་ཡིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པས་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་དང་། གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་ ལ་ཆགས་པ་དང་།མ་རིག་པ་དང་རྟག་ཏུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་གནས་གཅིག་པོས་ནི་བསྐྱེད་ལ། གཉིས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།དེ་མ་ཐག་པ་དང་། ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་ཡོད་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པོ་དག་དང་འདྲ་བ་ མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་དག་གི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་འདི་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་པས་དེ་ན་ངར་འཛིན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་ན འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ཐོག་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་རྣམས་ལ་ཡང་ངར་འཛིན་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་དམིགས་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཁོ་ན་དང་དེ་ མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ངའོ་སྙམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་གི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་སྐྱོན་འདི་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། མ་འདྲེས་པ་ཡི་མ་རིག་དང་། །ལྔ་པོ་དག་དང་འདྲ་བ་དང་། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། །ངེས་ཚིག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན། །ངར་འཛིན་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པར་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འཐད་དོ། །ཉོན མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན།།གཉིས་མེད་གསུམ་པོ་འགལ་བར་འགྱུར། །དེ་མེད་ན་ནི་ངར་འཛིན་པ། །ཀུན་ན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཡི། །སེམས་ཀྱི་བགེགས་སུ་རྟག་འགྱུར་དང་། །དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ། །མ་འདྲེས་པ་ཡི་མ་རིག་འདོད། ། ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། སྒྲིབ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་རྟག་ཏུ་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་དང གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ནི་ཞི་གནས་ཀྱིས་ཁྱུད་པ་ཡིན་ལ།ཡིད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ཀྱི་ལུས་གསུམ་པ་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། ། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ལས་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བསྩགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་སེམས་དེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར རམ།ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་མ་བསྟན་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལྷག་པར་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དེ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡང་ཤེས་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རབ་ ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏོ།

关于意，有两种：由于作为等无间缘而成为所依，故称为刚灭识的意，是识生起的所依；第二是染污意，与四种烦恼：萨迦耶见、我慢、我爱、无明恒时相应，这是识遍染的所依。
识由第一所依产生，由第二所依令其成为染污，由于了别境故称为识。由于等无间及思我故，意有二种。
若问染污意存在有何证明？若无此意，则有无杂染无明之过失。亦有不同于五识之过失，如是五识聚的俱生所依是眼等。亦有无法解释之过失。亦有无法区分无想定与灭尽定之过失，如是无想定是由染污意所区分，而灭尽定则不是，否则二者将无差别。
若无想中无我执和我慢，则生无想天后立即成为无染污之过失。又因为在善、不善、无记诸心中，皆恒时观察到我执的生起。否则我执烦恼将只与不善心相应而生起，而于善心与无记心则不生。因此由俱生和相应而生起，则不会有这些过失。
此处偈颂：无杂染无明，及同于五识，定中之差别，无释义过失。无想天生续，无我执过失。具足我执者，一切不应理。若无染污意，二三成相违，若无彼我执，遍有不应理。于真实义中，恒成心障碍，一切时生起，许为无杂染。
意由于是染污性故为有覆无记，恒时与四种障碍烦恼相应。如同色界、无色界的烦恼，此为有覆无记性。色界、无色界的意为止观所摄，而意则是一切时相应故。
除阿赖耶识外，不见有第三类心，因此成立阿赖耶识即是心性。一切种子从彼生起意识。为何称为心？因为积集诸法习气种子故。
为何在声闻乘中不说此心为阿赖耶识或执受识？为摄集微细所知故，声闻们不属于遍知一切所知。因此，即使不说此，他们也能通过证悟而获得解脱，故未宣说。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལྷག་པར་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དེ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཤེས་པ་མེད་པར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་བསྟན་ཏེ།གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཞིའི་མདོ་ལས། སྐྱེ་དགུ་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་། ཀུན་གཞི་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ཀུན་གཞི་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཅན་ དག་ལ་ཀུན་གཞི་སྤང་བའི་ཕྱིར།ཆོས་བསྟན་ན་ཉན་འདོད་ལ། རྣ་བ་གཏོད་དེ། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པར་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ན་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་འདི་ཡང་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཇི་སྐད་ གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།རྣམ་གྲངས་འདིས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེའི་ལུང་ལས་ཀྱང་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་དེ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྩ་བ་ དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་ནོ།།ས་སྟོན་གྱི་སྡེའི་ལུང་ལས་ཀྱང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་དེ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ལ་ལར་རེས་འགའ་གཟུགས་དང་སེམས་རྒྱུན་ཆད་པར་སྣང་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེའི་ས་བོན་ནི་རྒྱུན་མི་ འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་ལས་ཀྱང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལྟ་བ་དང་། །ཤེས་པ་དང་ནི་གཏོང་བ་དང་། །གཡོ་བ་དང་ནི་རྟོགས་པ་དང་། བདུན་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་ལེན་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དང་།སེམས་ཉིད་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལམ་ཆེན་པོ་ བཏོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། འདིར་ཚིག་འབྲུ་ཐ་དད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱང་ དོན་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེ་དགུ་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །གཞན་དག་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་ཀུན་ གཞིའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།།གཞན་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཀུན་གཞིའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྨོངས་ནས་ལུང་དང་རྟོགས་པས་དེ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་དུ་ན་ཡང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ གཞག་པ་དེ་མི་རུང་བ་མེད་མོད་ཀྱི།དེ་ལ་མ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་ཆེས་བཟང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཆེས་བཟང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་ སྡུག་བསྔལ་བའི་ངན་འགྲོ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་དག་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ནི་ཤིན་ཏུ་འདོད་པ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་དེ་དང་འབྲལ་བ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་གོང་མ་ལ་མེད་དེ་། དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས་དེར་ཡང་དེ་དག་སྦྱོར་བ་མི་རིགས་སོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་ཆོས་འདི་པ་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པ་དག་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་དེ་དག་སྦྱོར་བ་མི་རིགས་སོ།

诸菩萨是属于殊胜了知一切所知的。因此对他们宣说此义，若无此智，则难以获得一切智智。复次，以异门在声闻乘中也宣说阿赖耶识，如从一经所引述的如来出世四种利益经中所说：'一切众生喜爱阿赖耶，从阿赖耶中生起，于阿赖耶生起欢喜者，为断除阿赖耶而宣说法时，愿闻而谛听，专心了知，如法修行。如来出世时，此等稀有殊胜之法亦于世间出现。'以此异门，于声闻乘中也宣说阿赖耶识。
在大众部经典中也称为根本识，以此异门也说明了此义，如树木依赖根本一样。在说一切有部经典中也说'轮回时际诸蕴'，以此异门也说明了此义，因为虽然某些时候色法和心识显现断灭，但在阿赖耶识中其种子是相续不断的。
在上座部经典中也说：'有支即是见，及知与舍，动摇与觉知，第七为趣入。'因此，于所知境中所说的能取识、心、阿赖耶识、根本识、轮回时际诸蕴以及有支，即是阿赖耶识，这正是开辟阿赖耶识的大道。
有些人认为心、意、识是同一义，只是文字不同而已，这种想法是不正确的，因为意与识二者的义理是不同的，因此心也应当是不同义。又有些人对世尊所广说的'一切众生喜爱阿赖耶'等，认为五取蕴即是阿赖耶。其他人则认为具有贪著的乐受是阿赖耶。还有人认为萨迦耶见是阿赖耶。他们是因为对阿赖耶识迷惑，依据经典和理解而如此认为。
虽然在声闻乘的安立方式中，他们的这些安立并非完全不合理，但对此无迷惑者，应当确认阿赖耶的安立即是阿赖耶识，这样安立更为殊胜。为何更为殊胜呢？因为五取蕴与生于极为痛苦恶趣者不相顺，对于极不欲求的彼等而言，配属五取蕴是不合理的，因为他们欲求与之分离。
具有贪著的乐受在第四禅以上的上界是没有的，与具有彼等的众生不相顺，因此在彼处配属此等也不合理。萨迦耶见与此法中信解无我者不相顺，因此对彼等配属此等也不合理。

།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནང་གི བདག་གི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་ཞིག་པར་འདོད་ཀྱང་།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་བཅིངས་པ་རྣམས་དེ་རྣམ་པར་ཞིག་པར་འདོད་པར་ནི་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་ བཞི་པ་ཡན་ཆད་གོང་མར་སྐྱེས་པ་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་དང་མི་མཐུན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་གི་དངོས་པོར་ཆགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདི་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་མི་མཐུན་དུ་ ཟིན་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་གི་དངོས་པོར་ཆགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་གཞི་ཉིད་དུ་ཆེས་ལེགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གྲུབ་བོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། དེ་ནས་འདིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་མཚན ཉིད་ནི།གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས། ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པས། དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ས་ བོན་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ནི། གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་བག་ཆགས་ ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའོ།།བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་།བག་ཆགས་ཞེས་བརྗོད་པ་འདིའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། འགག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ཏིལ་དག་ལ་མེ་ཏོག་གིས་ བསྒོས་པ་ཏིལ་དང་མེ་ཏོག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འགགས་ཀྱང་ཏིལ་རྣམས་དེའི་དྲི་གཞན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འགགས་ ཀྱང་སེམས་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་དང་།མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱི་མང་དུ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཐོས་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་འགགས་ཀྱང་སེམས་ནི་དེ་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་འབྱུང་སྟེ། བག་ཆགས་དེས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་ཆོས་འཛིན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་དག་ཅི་སོ་སོ་ཐ་དད་དམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གནས་ཤེ་ན། དེ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་དང་རྫས་སུ་ཐ་དད་པ་ ཡང་མ་ཡིན།ཐ་མི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། གང་དེ་འབྱུང་བའི་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ། དེ་བཞིན་དུ་བྱུང་བ་ལ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དུས་མཉམ་དུ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་བར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན།དཔེར་ན་མར་མེའི་མེ་ལྕེ་འབྱུང་བ་དང་། སྙིང་པོ་ཚིག་པ་ཕན་ཚུན་དུས་མཉམ་པ་དང་། མདུང་ཁྱིམ་ཡང་དུས་མཉམ་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ནས་མི་འགྱེལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་བར་བལྟའོ། ། ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于将阿赖耶识执为内在的我体，虽然想要消除极度痛苦的众生中投生所带来的痛苦蕴，但由于执着阿赖耶识为我而被束缚的众生，永远不会想要消除它。
虽然生于第四禅以上的众生与有贪著的快乐不相应，但对阿赖耶识执为我体的随逐关系仍然存在。
同样，虽然信解此法无我的众生与我见不相应，但对阿赖耶识执为我体的随逐关系仍然存在。因此，将阿赖耶识确立为一切种子识是极其合理的。
这是暂时对阿赖耶识的分类建立。
那么，如何看待它的特征建立呢？简而言之有三种：自相的建立、因性的建立和果性的建立。
其中阿赖耶识的自相是：依靠一切杂染法的习气，具有执持种子的功能，是彼等生起的因相。
其中因性的特征是：如是具有一切种子的阿赖耶识，始终作为彼等杂染法的因性而存在。
其中果性的建立是：阿赖耶识依靠彼等杂染法无始以来的习气而生起。
什么是习气？习气这一词的所诺义是什么？依靠与彼法同时生起和灭去，而成为彼法生起的因相，这就是所诺义。
譬如，虽然芝麻与花朵同时生灭，但芝麻成为其他香气生起的因相；贪等烦恼的行者虽然贪等习气与贪等同时生灭，但心成为彼等生起的因相；多闻者的多闻习气虽然与作意闻法同时生灭，但心成为彼等言说的因相。如同习气所摄持的法执持一样，对阿赖耶识也应当如是观察。
阿赖耶识中的杂染法种子，是各自差别还是无差别而住呢？对此，彼等安住既非实体有别，也非无别，而是具有彼等生起功能差别的阿赖耶识，如是生起时称为具一切种子。
阿赖耶识与杂染法如何同时互为因性？譬如灯火生起与灯芯燃烧互为同时，又如竹竿互相依靠而同时不倒，此中也应当如是观察互为因性。
如同阿赖耶识是杂染法的因一样，杂染法也建立为阿赖耶识的因缘，因为不见其他因缘的缘故。

།བག་ཆགས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན ཞིང་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གིས་རྒྱུར་ཅི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན།དཔེར་ན་ཚིག་གུའི་རྩི་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་རས་སྣ་ཚོགས་སུ་མི་སྣང་བ་གང་གི་ཚེ་ཚོན་གྱི་སྣོད་དུ་བཅུག་པ་དེའི་ཚེ་རས་ལ་ཚོན་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་ དུ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒོས་པ་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་དུས་ན་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚོན་གྱི་སྣོད་དུ་མངོན་པར་ཕྱོགས་ན་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་དག་སྟོན་ཏེ། འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྲ་བ་མཆོག་ ཏུ་ཟབ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ།།མདོར་བསྡུ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་གཉིས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་ བ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཏེ། བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་ དག་ཏུ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ལུས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྨོངས་པ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་རྟོག་།ཁ་ཅིག་ནི་སྔོན་བྱས་ པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་རྟོག་།ཁ་ཅིག་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་རྟོག་།ཁ་ཅིག་ནི་བདག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་རྟོག་།ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། རྐྱེན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་གོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ གཉིས་པ་ལ་རྨོངས་པ་དག་ནི་བདག་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོར་རྟོག་སྟེ།དཔེར་ན་མི་དམུས་ལོང་མང་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་གླང་པོ་ཆེ་མ་མཐོང་བ་ཤ་སྟག་ཅིག་སྟེ། དེ་དག་ལ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་གླང་པོ་ཆེ་བསྟན་ལ། དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་གླང་པོ་ཆེ་དེའི་སྣ་ལ་རེག། །ཁ་ཅིག་གིས་ ནི་མཆེ་བ་ལ་རེག་།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་རྣ་བ་ལ་རེག་།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་རྐང་པ་ལ་རེག་།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་མཇུག་མ་ལ་རེག་།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་སྒལ་ཚིགས་ལ་རེག་ལ་དེ་དག་ལ་གླང་པོ་ཆེ་ཅི་འདྲ་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཤོལ་མདའ་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཟེར། ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཏུན ཤིང་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཟེར།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞིབ་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཟེར། ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཏུན་གྱི་གཞི་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཟེར། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཕྱགས་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཟེར། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཕ་བོང་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་ པ་གཉིས་པོ་འདི་མི་ཤེས་པ་མ་རིག་པས་དམུས་ལོང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ།གླང་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་། ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སེམས། ཁ་ཅིག་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་སེམས། ཁ་ཅིག་ ནི་དབང་ཕྱུག་ཡོད་པར་སེམས།ཁ་ཅིག་ནི་བདག་ཡོད་པར་སེམས། ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་སེམས། ཁ་ཅིག་ནི་བྱེད་པ་པོར་སེམས། ཁ་ཅིག་ནི་ཟ་བ་པོར་སེམས་སོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་སྟེ།དེས་ཁམས་གསུམ་པའི་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཕྱི་དང་ནང་དང་མི་གསལ་བ། །གཉིས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དང་ནི། །དམ་པའི་དོན་ཏེ་དེ་དག་ཀུན། །ས་བོན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །སྐད་ ཅིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་།།དེ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་འབྱུང་བར་འདོད། །ངེས་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དང་། །རང་གི་འབྲས་བུས་བསྒྲུབས་པའོ། །བརྟེན་ལུང་མ་བསྟན་བསྒོ་བྱ་བ། །སྒོ་བར་བྱེད་དང་འབྲེལ་པ་ལ། །སྒོ་བྱེད་དེ་ལས་གཞན་ནི་མིན། །དེ་ནི་བག་ཆགས་མཚན་ཉིད་དོ།

如果习气无差别且非种种差别，怎么能成为种种差别诸法的因呢？譬如，未染上各种染料的白布放入染缸时，布上会显现出各种不同颜色的差别，同样，
阿赖耶识虽被各种习气熏习，在习气阶段虽无差别，但当趋向于果实成就的染缸时，则显现无量种种诸法。这是大乘最极微细甚深的缘起。
总之，缘起有二种：自性差别及善恶差别。其中，依阿赖耶识而生诸法，是自性差别，因为成为差别自性的缘之事物。十二缘起支是善恶差别，因为成为善趣恶趣中善恶身体种种差别的缘之事物。
对于第一种缘起阿赖耶识，有些愚者执为从自性因而生，有些执为从宿业因而生，有些执为从大自在天所化因而生，有些执为从我因而生，有些执为无因无缘而生。
对于第二种缘起，愚者执我为作者与受者。譬如有许多盲人，他们都未见过大象。有人向他们展示大象，其中有人摸到象鼻，有人摸到象牙，有人摸到象耳，有人摸到象足，有人摸到象尾，有人摸到象脊。当问他们大象是什么样时，
有人说像犁杆，有人说像杵，有人说像簸箕，有人说像臼底，有人说像扫帚，有人说像巨石。同样，此处不知二种缘起者，为无明所盲如盲人般，
不知如大象般的阿赖耶识的自性、因果者，有些认为是自性因，有些认为从宿业因而生，有些认为有大自在天，有些认为有我，有些认为从无因而生，有些认为有作者，有些认为有受者。
总之，阿赖耶识的自性是一切种子异熟识，它摄持三界一切身及一切众生。此处偈曰：
'外及内与不明显，二与世俗性，及胜义谛，彼等一切，许为六种种子。刹那及俱生，许彼相续生。决定及待缘，以自果成就。所依无记所熏习，能熏与相应，能熏非余者，彼为习气相。'

།དྲུག་པོ་དག་ ལ་འབྲེལ་མེད་དེ།།ཐ་དད་གསུམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། །སྐད་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར། །རིགས་ལ་བྱ་ན་གཞན་དུ་ཐལ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་ས་བོན་དེ་། །བསྐྱེད་པ་དང་ནི་འཕེན་པར་འདོད། །མ་བཏབ་ཤི་བ་འཕེན་པའི་ཕྱིར། །མདའ་ནི་བར་དུ་མི་ལྟུང་བཞིན། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་བོན་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནང་གི་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ།ཕྱི་རོལ་ས་བོན་མ་བཏབ་བམ་། །ནང་གི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཐོས་སོགས་བག་ཆགས་མེད་ན་ནི། །དེ་འབྲས་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་ཕྱིར། །བྱས་དང་མ་བྱས་འཇིགས་དང་ཕྲད། །ཉེས་པར་འགྱུར་ བས་འགལ་ཕྱིར་རོ།།ནང་ནི་ཕྱི་རོལ་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་བག་ཆགས་རྟེན། །ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་དུ་བལྟ་སྟེ། དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། གཅིག་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས། །གཉིས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན། །ཉེ་བར་སྤྱོད་དང་ཡོངས་གཅོད་དང་། དེ་ཡི་འཇུག་བྱེད་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ནི་གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ཀུན་རྣམ་པར་ཤེས་ལ་སྦྱོར། །དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་དེ་བཞིན། །ཕན་ཚུན་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་། །རྒྱུ་ཡི་དངོས་པོར་རྟག་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུའི་རྐྱེན ཡིན་ན།འོ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གཉིས་པ་ལ་གང་གི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་རྐྱེན་དུ་ཞིག་གིས་སྐྱེ་ཞེ་ན། བདག་པོ་དང་། དམིགས་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འཁོར་བ་པ་དང་།འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འགྲོ་བ་པ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །ཇི་ ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་འདི་དག་གིས་བསྟན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ལྟར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་དེ་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར། འདི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་རུང་སྟེ།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བག་ཆགས་ས་བོན་ཉིད་དུ་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་ལ་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་དང་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཤིང་འགགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་དེ་ལ་ནི་བག་ཆགས་མེད་ཅིང་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔར་འགགས་པ་ནི་མེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡིན་པས། མེད་པ་འདས་པ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ། འདས་པའི་ལས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །མིག་གི རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ཡང་བག་ཆགས་མི་རུང་ངོ་།།རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

六者无关联，因为有三种差别，因为无同时刹那，若于种类作则成他。外内种子，许为生起及牵引。未种而死能牵引，如箭不坠于中间。
如外在种子一般，内在诸种子性并非如是之偈颂：外在种子未种植，内在非是所欲求，若无闻等习气者，其果生起不应理。已作未作遇怖畏，成过失故相违故。内是外在之缘故，如是彼为习气依。
复次，转识其他者即是身及一切趣处近行者，如《辨中边论》偈颂所说：'一是缘之识，二是近行者，近行及遍计，彼入作意生。'如是所说。彼二识是一之缘一，如《阿毗达磨经》偈颂所说：'诸法系于识，彼等亦复然，互为果体性，常系于因体。'
若于第一缘起中彼等识互为因缘者，则于第二缘起中为何缘耶？增上缘也。复次六识以何缘生？由增上缘、所缘缘、等无间缘等而生。三种缘起：轮回者、欲不欲趣者、近行者之缘即是此四者。此是以异名及相状安立阿赖耶识。
如是以此等异名显示阿赖耶识性，如是亦显示相状，转识则非如是，以何显明？如是安立阿赖耶识若无者，如是染污及清净不应理，烦恼染污、业染污、生染污亦不应理。世间及出世间清净亦不应理。
烦恼染污云何不应理？如是烦恼及随烦恼所作习气种子性于六识聚不应理。如是眼识与贪等烦恼及随烦恼同生而灭者，即于彼熏习为彼等种子体性之习气，于余则不然。
眼识已灭为余识所间隔者，于彼无习气亦不得习气处，以眼识先灭无体为余识所间隔故，从彼无体过去不应生起具贪等，如从过去业生异熟果。
于与贪等同时生起之眼识亦不应有习气。且于贪不然，以贪依彼故及不依故。于余识亦不然，以诸识处所差别故，及无同时生灭故。

།རང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་དངོས་པོ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་མི་རུང་ངོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྒོས་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་སྟེ་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། ། གང་ཡང་ས་གོང་མ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནས་འཆི་འཕོས་ཏེ། འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་ས་བོན་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། བག་ཆགས་དེ་གནས་དང་བཅས་པར་འདས་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་ན་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འགགས་ན། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པར་མི་རུང་སྟེ། ངོ་བོ ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ན་བག་ཆགས་དེ་གནས་དང་བཅས་ཏེ་འདས་ནས་ཡུན་རིང་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་མེད་པ་ ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རུང་ངོ་། །ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ ཡང་མ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤྲེལ་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ནས་ཤི་འཕོས་པའི་ཡིད་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ན་གནས་པའི་ཚེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤྲེལ་ཏེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པར་འགགས་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མའི་མངལ་དུ་ནུར་ནུར་པོ་ཉིད་དུ་བརྒྱལ་ལོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བརྒྱལ་ན་ནི་བརྒྱལ་བ་ དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། དུས་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གནས་ཡིན་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་བརྒྱལ་བ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཅི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བ་དེ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞུགས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་གང་བརྒྱལ་བ་དེ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་དུ་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་། །ཇི་སྟེ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ན་ནི། །དེས་ན་གང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོས་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རྣམ པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན་ན།གང་རྟེན་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པར་རུང་རེ་སྐན་། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་དེ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་གྲུབ་བོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤྲེལ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་འཛིན་པར་བྱེད་བ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་འཐད་དེ། དེ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་རྣམས་ནི་གནས་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于自体也不是，因为自体是不会同时生起和灭尽的缘故。因此，眼识不应被贪等烦恼和随烦恼所熏习。那个识也不应被识所熏习，如同眼识一样，其余转识也应当如理了知。
还有从上界无想天死后，转生到此处的众生，其识最初生起时被烦恼和随烦恼所染污，那也将成为无种子而生，因为那些习气连同所依已经过去而不存在。
当对治烦恼的识生起时，其他一切世间识都灭尽，若无阿赖耶识，那对治识就不应具有烦恼和随烦恼的种子，因为其本性是解脱的，且与诸烦恼不会同时生起和灭尽。
若无阿赖耶识，其后转识生起时，由于那些习气连同所依已经过去很久而不存在，将从无种子而生。因此若无阿赖耶识，烦恼杂染就不应理。
为何业杂染不应理？因为行缘识不应理。若无此识，则取缘有也不应理。
为何生杂染不应理？因为结生相续不应理。从不定地死后，意识住于中有时，染污意识结生相续，那染污意识在中有中灭尽，识则在母胎中成为羯罗蓝位而昏迷。
若是那意识本身昏迷，则依托那昏迷，意识将进入母胎，这样就会有两个意识同时进入母胎。那昏迷的意识不应是意识，因为是常时染污性的所依，且不缘意识的所缘。
即使承认那意识是昏迷的，那昏迷的意识是一切种子识呢？还是依托它而入胎的识是一切种子识？若是昏迷者是一切种子识，则'意识'只是阿赖耶识的异名而已。
若是依托它的识是一切种子识，则作为因的所依识不是一切种子识，而作为果的所依识反成为一切种子识，这怎么合理？因此，昏迷的识不是意识，而是异熟识，即一切种子识，这就成立了。
对于已经结生相续者的执持有根身，除了异熟识外也不应由其他识来执持，因为其他诸识都是处所决定且不相续的缘故。

། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ནི་མི་རུང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་མདུང་ཁྱིམ་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་རུང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ནི་སེམས་ཅན འབྱུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཟས་སུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཟས་བྱེད་པ་ནི་མི་དམིགས་སོ། །འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མཉམ་པར་ གཞག་པའི་སར་སྐྱེ་བ་ན།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྤྲེལ་བ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། དེའི་ས་བོན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་གཞན་དེ་མི་འཐད་དོ། ། ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་སེམས་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱང་། ས་བོན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། ས་བོན་མེད་ཅིང་གཞི་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས པའི་སེམས་མངོན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན། དེ་དག་ གི་འགྲོ་བ་གཉི་ག་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གནས་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡང་གནས་མ་ཡིན་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་གནས་ སུ་མི་རུང་ངོ་།།ལེགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའམ། ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་འཆི་འཕོ་བ་ན་ལུས་སྨད་དམ་སྟོད་ནས་རིམ་གྱིས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་རུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མི་རུང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་མ་ཐོབ་པས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དེ་ཡང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་བསྒོས་པ་མེད་པས་དེ་ས་བོན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ སེམས་འདས་པ་ཚེ་རབས་དུ་མར་སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་བཅད་པ་དེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་དེའི་ས་བོན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་དེའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་དེ་གྲུབ་བོ།

没有识的有色根是不合理的。识与名色如同芦苇捆一样互相依靠而住的情况，如果没有异熟识也是不合理的。其他识不适合作为有情众生的食物，如果没有异熟识，则六种异熟识中的任何一种，都不会被观察到作为三界有情众生的食物。
从此处死亡转生到等持地时，由未入定的染污意识结生相续，如果没有异熟识，则其种子未入定的染污心具有种子的其他心是不合理的。
又对于生于无色界的染污善心者，如果没有一切种子的异熟识，则染污善心也将无种子且无所依。因此，当现前出世间心时，由于没有其他世间心，其趣将成为逆转。
对于生于非想非非想处的众生，当现前无所有处的出世间心时，他们的两种趣都将逆转，因为那出世间识的处所既不是非想非非想处趣，也不是无所有处趣，涅槃趣也不适合作为处所。
行善业或恶业者死亡时，身体从下部或上部逐渐失去温暖，如果没有阿赖耶识是不合理的。因此，如果没有一切种子的异熟识，生的遍染也是不合理的。
为何世间清净也不合理呢？如是，未离欲贪者未得色界心，以欲界善心精进于断除欲贪时，由于该欲界修行所生心与色界心不同时生灭，故无熏习，因此不适合作为种子。
过去多生被其他心间隔的色界心，由于已不存在，故不适合作为等持心的种子。同样也应当如理运用于一切离贪种子。
因此，从一个到一个相续传来的一切种子异熟识，是彼色界等持心的因缘，而修行所生善心是增上缘，此理得以成立。

།དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་ བ་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་རུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་རུང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་པ་དང་སོ་སོ་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དེའི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་།གཞན་གྱི་སྒྲ་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། དེ་གཉི་ག་ལ་བག་ཆགས་སུ་བསྒོས་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་ཆོས་དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རེ་ཞིག་མི་ འབྱུང་ངོ་།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བས་བར་དུ་ཆོད་ལ། གང་གི་ཚེ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་བསྒོས་པ་དེ་ནི་བག་ཆགས་ དང་བཅས་ཏེ་འགགས་ཤིང་འདས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཏེ་མེད་ན།ཕྱིས་དེའི་ས་བོན་ཅན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། གང་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་དེ་ནི། ཡང་དག་ པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་ནམ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་འགག་པ་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེས་བསྒོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ས་བོན་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་དེའི་གཉེན་པོ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ནི་མ་འདྲེས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེའི་བག་ཆགས་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །བག་ཆགས་དེ་མེད་ན་ས་བོན་གང་ལས་འབྱུང་བ་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ ཆགས་ས་བོན་ལས་དེ་འབྱུང་ངོ་།།ཐོས་པའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཅི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། ཇི་ལྟར་དེའི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་དུ་རུང་། ཇི་སྟེ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ ཀྱི་ས་བོན་དེའི་གནས་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་བལྟ་ཞེ་ན།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་གནས་གང་ལ་འཇུག་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་འདུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བག་ཆགས་ཆུང་ངུ་ལ་བརྟེན་ནས་བག་ཆགས་འབྲིང་པོར་འགྱུར་རོ། །བག་ཆགས་འབྲིང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བག་ཆགས་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལན་མང་དུ་ བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ས་བོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའོ།།འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མ་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་ པོ་དང་།ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོ་དང་། ཉེས་པར་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཕྲད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ།

同样地，如果没有含摄一切种子的异熟识，出世间的清净也是不合理的。为什么出世间的清净不合理呢？世尊说：'依靠他人的言教和如理作意，由此因缘生起正见。'由他人言教所生的作意，是熏习于耳识还是意识，或是二者呢？
对此，如理作意于诸法时，耳识暂时不生起。意识也被其他散乱的识间断。当与如理作意相应的心生起时，意识及所熏习的闻熏习已灭尽消失很久。
之后，从何处生起具有彼种子、与如理作意相应的心呢？再者，与如理作意相应的世间心，从未与具正见的出世间心同时生灭，因此未被熏习。由于未被熏习，故不能作为种子。
因此，若无含摄一切种子的异熟识，出世间的清净也是不合理的。因为闻熏习不应作为其种子。含摄一切种子的异熟识是杂染的因，如何能作为其对治出世间心的种子呢？
出世间心是无杂染的，因此无其熏习。若无此熏习，应说种子从何处生起？法界极清净的等流闻熏习种子中生起。
此闻熏习是否是阿赖耶识的自性？若是阿赖耶识的自性，如何能作为其对治的种子？若非其自性，则应观察闻熏习种子依何而住？
依诸佛菩提所成的闻熏习，以俱有的方式进入异熟识中，如牛奶与水。此非阿赖耶识，因为是其对治的种子。
依小熏习而成中等熏习，依中等熏习而成大熏习，因为具足多闻、思维、修习。
其中小、中、大闻熏习种子应视为法身种子。因为是阿赖耶识的对治，故非阿赖耶识的自性。虽是世间，但因是出世间法界极清净的等流，故成为出世间心的种子。
此虽未生出世间心，但是烦恼缠缚的对治、恶趣的对治、一切恶行的决定对治，是随顺遇见诸佛菩萨的。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ བསྡུས་པ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་སུ་བསྡུས་པར་ཡང་བལྟའོ། །དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བ་དེ་ ལྟ་དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྲི་ཞིང་གནས་ཀྱང་འགྱུར་རོ།།གནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡང་ས་བོན་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དང་།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཆུ་དང་འོ་མ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲིབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ངང་པས་ཆུ་ལས་འོ་མ་འཐུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན། མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་སའི་ བག་ཆགས་འགྲིབ་སྟེ།མཉམ་པར་གཞག་པའི་སའི་བག་ཆགས་འཕེལ་ནས་གནས་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་འབྲལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཡང་ཕྱིར་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མ་བྲལ་བར་རིགས་ ཏེ།དེའི་གཉེན་པོར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གདོད་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆད་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པས་སེམས་དང་བཅས་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ལྟར་ན་ཡང་སེམས་དེ་མི་རུང་སྟེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་མི་ རིགས་པས།དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རེག་པ་དམིགས་པས་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཚོར་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་མཐུས་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་པ་དང་ དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།རྟེན་ལས་བརྟེན་པ་དབྱེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དཔེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རུང་ ངོ་།།གང་ཡང་གཟུགས་དང་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་དེའི་ཡང་གོང་མ་བཞིན་དུ་མི་འཐད་ཀྱི་སྟེང་དུ་གཟུགས་མེད་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རུང་བ་མ་གཏོགས་པར་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མའི་སེམས་ཀྱང་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟར་བཤད པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འགྲུབ་བོ།།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟང་པོའི་སེམས། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སྤངས་པ། །བསྩལ་བ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ། །སེམས་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བར་བྱེད། །གཉེན་པོ་གྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱར། །སྤངས་པ་མིན་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། ། དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ན་ཡང་། །རྒྱུ་འབྲས་ཐ་དད་མེད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ས་བོན་བྲལ་བ་འམ། །དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་འདོད་ན། །དེ་མེད་པར་ནི་གཉིས་མེད་དེ། །འགྱུར་བ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། །མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ དང་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱའོ།

虽然初学菩萨是世间的，但应当观察摄入法身，以及声闻和独觉的解脱身。这不是阿赖耶识，而是摄入法身和解脱身，随着小、中、大的次第增长，异熟识也相应地减少并转变。当一切处转变时，含一切种子的异熟识也成为无种子，一切种都已断除。
如何使阿赖耶识和非阿赖耶识如水乳般共处的诸识在一切方面减少呢？就像鹅从水中吸取乳汁一样，当离世间贪欲时，非等持地的习气减少，等持地的习气增长而转依。
如经中所说'入灭尽定者也不离识'，因此应当理解为未离异熟识，因为灭尽定的生起不是它的对治。从定中出来的人也不会重新生起，因为异熟识一旦断绝，除了结生相续外不会有其他生起。
若有人认为灭尽定中有意识，因此认为有心，这种说法不合理，因为：不应有等持；无所缘和行相；不应是不善或无记；应与善根相应；由触为缘会生起想受；仅成为想的间断而由此力量成为等持；会生起思惟、信等善根；所依能依不可分；有譬喻；遍行性不存在。由于善、不善、无记都不合理，所以这也不应理。
若有人认为色法和心的后续生起是诸法的种子，这不仅如前所述不合理，而且对于从无色界、无想天死后，以及从灭尽定出定者也不合理。除了等无间缘外，阿罗汉最后心识也不应理。
如此，若无含一切种子的异熟识，染污和清净都不合理。因此，它的存在以及如前所说的特征都得以成立。
此处偈颂：'菩萨善心意，舍离五种识，除此所说外，心如何转变？若说是对治，未断故不理，若说已断除，因果无差别。若欲成无种，或成无事物，无此二俱无，转变不应理。'
这阿赖耶识的差别是什么？略说应当观察为三种和四种。

།དེ་ལ་བག་ཆགས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་ བྲག་གིས་སོ།།རྣམ་པ་བཞི་ནི་འཕེན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་འཕེན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་གསར་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་འདུ་ བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གང་འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ས་བོན་མེད་པས་ཡང་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གང་དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དེ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཡིད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། གང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་ འབྱུང་བའི་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་།ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཐུན་མོང་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཐུན་མོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ནོ། །གཉེན་པོ་ བྱུང་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་གོ།།ཐུན་མོང་པ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ལ་ནི་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ཐ་དད་པས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ།།ཐུན་མོང་འཆིང་བ་སྤང་དཀའ་དང་། །ཡོངས་ཤེས་བྱ་བར་དཀའ་བར་འདོད། །ཕྱི་རོལ་མཚན་མ་ཆེན་པོ་ལས། །རྣལ་འབྱོར་བ་ཡི་ཐ་དད་སེམས། །དེ་ནི་འགགས་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་། །དག་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བ་དག། །སངས་རྒྱས་གཟིགས་པ་རྣམ་དག་ཕྱིར། །སངས་ རྒྱས་ཞིང་ནི་རྣམ་པར་དག།།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ཏེ། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མཚན་ ཉིད་དོ།།གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པས་གནས་ཀྱི་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་། ལས་ སུ་རུང་བའི་བྱེ་བྲག་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་སྤྱད་ཟིན་པ་དང་། མ་སྤྱད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སྤྱད་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པའོ། །མ་སྤྱད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཏེ། ཐོག་ མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྤྲོས་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་དགེ་བ་དང་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་བྱས་པ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པས་སྤྱད་ཟིན་པ་ཡང་མི་རུང་ལ། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་གསར་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་དཔེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དེ་སྒྱུ་མ་དང་།སྨིག་རྒྱུ་དང་རྨི་ལམ་དང་རབ་རིབ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་ས་བོན་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་མཐའ་དག་ཉིད་དང་། མཐའ་དག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། བཅིངས་པ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ རྣམས་ཀྱི་ནི་མཐའ་དག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉམས་པར་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

其中由习气三种差别而分三种：即由言说习气的差别、由我见习气的差别、由有支习气的差别。
四种是由引发而分别、由异熟而分别、由因性而分别、由相而分别。
其中由引发而分别是指新生起异熟习气，若无此则不应有由行缘识及由取缘有。
其中由异熟而分别是指由行缘和有缘而于诸趣中异熟，若无此则无种子故不应有后生诸法。
其中由因性而分别是指即彼为意执我之因性，若无此则不应有意执我之所缘。
其中由相而分别是指即彼共相与不共相，及无受生起种子之相与有受生起种子之相。共相是器世间种子。不共相是各自处种子。共相即是无受生起种子。
若生对治则不共相是违品。共相为他分别所摄则成清净见，如瑜伽师由意乐差别而于一事见有差别所缘。
此中偈曰：'共相缚难断，及难可遍知，从外大相故，瑜伽师异心，彼虽未灭尽，诸净者见净，佛见清净故，佛土得清净。'
不共相即是有受生起种子，若无此则不应有器世间与有情世间生起之差别。
复有过患相与善修相。过患相是烦恼及随烦恼种子。善修相是有漏善法种子，若无此则不应有异熟住处业与堪能差别。
复有已受用与未受用相。已受用相是指善不善种子之异熟已成熟。未受用相是言说习气种子，因为是无始以来戏论生起之种子。
若无此则不应有善恶业已作已造而出生果报之已受用，亦不应有言说习气新生起。
又譬喻相是指阿赖耶识如幻、如阳焰、如梦、如翳，若无此则不应以非真分别种子为颠倒因。
复有具足相与不具足相。系缚具足者是具足相。世间离贪者是损减相。

།ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་བཏོན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་བཏོན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་བཏོན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རིམ་གྱིས་ལྡོག་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་འགལ་བ་མེད་དེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་ནོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་གྱུར་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །ཤེས་བྱའི་གནས་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཅན་ ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའོ།།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ལུས་དང་ལུས་ཅན་དང་། ཟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། དེས་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། གྲངས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དང་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་ལུས་ཅན་དང་ཟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ གང་ཡིན་པ་དང་།དེས་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དུས་དང་། གྲངས་དང་། ཡུལ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་བྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་དང་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དང་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་བྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པས་ བསྡུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ནོར་བའི་དོན་སྣང་བའི་གནས་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་དོན་མེད་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་དོན་ཉིད་དུ་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་ གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་གཏན་མེད་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་ལུས་དང་ལུས་ཅན་དང་ཟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་ཁམས་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེས་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཁམས་ དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་ནི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་དཔེ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔེར་བལྟ་བར་བྱའོ།

声闻和菩萨学人们是断除一部分的特征。阿罗汉、独觉和如来们是断除一切烦恼障的特征。断除一切烦恼障和所知障的特征，应当如理运用。若无此，则不应渐次转离烦恼。
为何善法和不善法的异熟是无覆无记的异熟呢？因为无覆无记与善和不善无相违，而善和不善是互相违背的。若异熟成为善或不善，则不应转离烦恼。因此，异熟识是无覆无记性。所知处已说完。
第二品。如何观察所知的特征？略说有三种：依他起相、遍计所执相、圆成实相。
其中，何为依他起相？即以阿赖耶识为种子，由非真实分别所摄的识。其为何？即身、身者、食者之识，及其所受用之识，受用之识，时之识，数之识，处之识，言说之识，自他差别之识，善趣、恶趣、死亡、出生之识。
其中，身、身者、食者之识，及其所受用之识，受用之识，时、数、处、言说之识，是从言说习气种子所生。自他差别之识是从我见习气种子所生。善趣、恶趣、死亡、出生之识是从有支习气种子所生。
这些识摄持一切界、趣、生，显示依他起相的非真实分别。这些识的唯识性为非真实分别所摄，是无实且显现错误义境，此即依他起相。
何为遍计所执相？即无实义而唯识显现为义境。何为圆成实相？即于依他起相中彼义相完全无有。
其中，身、身者、食者之识应知为眼等内六界。所受用之识应知为色等外六界。受用之识应知为眼识等六界。其余诸识应知为这些识的差别。
对于'因无实义故唯识'，有何譬喻？应以梦等为喻。

།དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ན་དོན་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཁང་ཁྱིམ་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། ས་དང་རི་ལ་ སོགས་པའི་དོན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་གི་དེ་ན་དོན་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།དཔེ་འདིས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རབ་རིབ་རྣམས་དཔེར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་དུ་སད་པ་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཟད་ན།དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་བློ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པས་སད་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་རྨི་ཞིང་མ་སད་པ་ལ་མི་འབྱུང་གི་སད་པ་ ལ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ།དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པས་མ་སད་པ་ལ་མི་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པས་སད་པ་ལ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པས་མ་སད་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པས་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ ལུང་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ས་བཅུ་བ་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ།ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་ཞུས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ཅི་སེམས་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བགྱིའམ་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ཞེས་བགྱི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱམས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཅན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དེ་གལ་ཏེ་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ན། སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་ལགས། བྱམས་པ་ཆོས་གང་ཡང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་འཛིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་།།དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱིས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། གཟུགས་ཉིད་མཐོང་ཡང་། གཟུགས་བརྙན་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གཟུགས་དེ་དང་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དེ་དོན་ཐ་དད་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་སེམས་དེ་ཡང་དེ་ལས་དོན་ཐ་དད་པར་སྣང་ངོ་ ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ།ལུང་འདིས་རིགས་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་ཤེས་བྱའི་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དང་གང་མཐོང་བ་དེ་དང་དེ་ཉིད་སེམས་མཐོང་བ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་གཞན་མེད་དོ། །རིགས་ པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བར་འོས་སོ།།རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དམིགས་པ་དེ་མདུན་དུ་བཞག་ན་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ ལ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར།དེར་སྣང་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པས་མ་སད་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། །གང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་རྣམ་ པར་རིག་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་རིགས་ན།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བལྟ་ཞེ་ན། དེ་དག་ཀྱང་ལུང་དང་རིགས་པས་བལྟ་ བར་བྱ་སྟེ།སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཉིད་དུ་སྣང་ཞིང་མཚུངས་ལ་བསྟན་པར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་ཅེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

例如在梦中，虽然没有实际的对境，但仅是识的显现，显现为色、声、香、味、触以及房屋、森林、大地、山岳等各种境相，而其中实际上什么都没有。以此为例，应当了知一切唯是识。所说'等'字，是指幻术、阳焰、眼翳等为例。
如果像梦等一样，在醒时也一切唯是识，那么为什么像在梦中生起唯识的认知一样，在此时也不生起呢？这是因为真实了知而觉醒的人才会生起。就像做梦时未醒的人不会生起，而醒来的人才会生起一样，未以真实了知而觉醒的人不会生起，而以真实了知而觉醒的人才会生起。
如果问未以真实了知而觉醒的人如何推知唯识？应当以教证和理证来推知。其中教证是世尊在《十地经》中说：'此三界唯是心'，以及在《解深密经》中弥勒菩萨请问世尊时说：'世尊，三摩地所行影像，是否异于该心或不异？'世尊答道：'弥勒，应说不异。为什么呢？因为我说识是以所缘影像而区分的。'
'世尊，如果三摩地所行影像不异于心，那么此心如何能执取此心本身？''弥勒，任何法都不执取任何法，然而如是生起的心就如是显现。例如，以色为缘而见色时，虽然见到的是色，但认为见到的是影像，在此，色与所显现的影像显现为不同的事物。同样，如是生起的心也显现为异于彼的事物。'
此教证也显示了理证。如此，当心专注时，所见到的任何所知的影像，无论是青色等什么，见到的就是心本身，并没有青色等其他事物。以此理证，菩萨应当推知一切识唯是识。
对于青色等的忆念识也不合理，因为只有在面前放置所缘时才会显现。对于从闻思所生的忆念识，由于缘于过去，其所显现也唯是识。以此推理，未以真实了知而觉醒的菩萨也应当推知唯识。
在所说如梦的种种识中，如果眼识等诸识可以理解为唯识，那么眼等有色识如何观为唯识呢？那些也应当以教证和理证来观察，如前所述。如果那些也是唯识，为什么会显现为色法并以相续的方式运行呢？这是因为它们是颠倒等烦恼的所依。

།གཞན་དུ་ན་ནི་དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འདི་དག་འབྱུང་དུ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་ འཁྲུལ་པ་ནི།།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་། །རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་ན་ནི་། །གཟུགས་ཅན་མིན་དང་ཅིག་ཤོས་མེད། །ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ལུས་ཅན་དང་ཟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། དེས་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལུས་ཐམས་ ཅད་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འདུས་པར་འབྱུང་ཞེ་ན།སྐྱེ་བ་དང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་འབྱུང་ཞེ་ན། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཕན་ཚུན་གྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཐ་སྙད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཉེ་བར་སྤྱད་པའི་བྱེ་བྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱད་པའི་བྱེ་ བྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མྱོང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཏེ་། དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ནི་དོན་ མེད་པ་དང་།གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣ་ཚོགས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བས་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་མེད་པས་དེ་ཙམ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་ པ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པ་དང་།དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བ་ཡིན་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་བར་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནས་ཆོས་ལ་ཐུག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ཤིང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པས་ནི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། དེ་ཙམ་གཉིས་དང་སྣ་ཚོགས་ ཉིད།།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་འདོད། །སེམས་ཙམ་ལ་ནི་ཞུགས་གྱུར་པ། །དེ་དང་བྲལ་ན་དེ་ཕྱིར་ཡང་། །ཁ་ཅིག་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་རྟེན་དེ་དང་དེ་ནས་འབྱུང་བ་ན་དེ་དང་དེའི་མིང་འཐོབ་སྟེ། སེམས་པ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་སྙམ་མོ། །རྟེན་ ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་དོན་ཙམ་དུ་སྣང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལུས་ལ་ གནས་པ་བཞིན་དུ་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་རེག་བྱ་ལ་འཛིན་པར་སྣང་བ་ཡང་འབྱུང་ངོ་།།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གང་ཞིག་ལུས་མེད་ཕུག་གནས་ཤིང་། །རིང་དུ་འགྲོ་ལ་གཅིག་པུ་རྒྱུ། །གདུལ་བར་དཀའ་བའི་སེམས་འདུལ་བྱེད། །དེ་ནི་བྲམ་ཟེར་ངས་བཤད་དོ། །ཡང་ དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་མྱོང་སྟེ།ཡིད་ནི་འདི་དག་གི་སྟོན་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་དུ་ཡང་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེར་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའོ།

若非如此，则于无义中颠倒执为有义，若无此颠倒，则烦恼障和所知障的烦恼也将不存在。若无此等，则清净也将不存在，因此这些现象不应如是生起。此处偈颂：迷乱之因及迷乱，皆是色法之识知，若无此等识知时，无色及余皆不存。
为何身体、身者、食者之识知，及所受用之识知，以及受用之识知，于一切身中同时生起和聚集？因为生起和受用圆满显现之故。为何时间识知等种种所说诸识生起？因为无始时轮回相续不断，有情界无量，世界无量，互相成办事业言说无量，所取受用差别无量，业果异熟可意不可意受用差别无量，生老死体验差别无量之故。
如何这些识知唯住于识知性中？略说有三种：唯此而已故无义，二者则识知具有因相和见相故，种种同时生起故有种种相生起。如是这一切识知因无义故唯是彼性，眼等识知以色等为因相，彼等之识为见相，乃至身识为见相者，具有因相和见相。
意识知则具有从眼等乃至法的一切识知之因相，以意识之识知则具有见相，因为意识分别以及识知显现皆由此生故。此处偈颂：唯此二种及种种，瑜伽师众许能知，入于唯心若离彼，是故复次。
有些人认为意识本身从彼彼所依生起时获得彼彼名称，如思心所称为身业语业一样。一切所依中生起种种相的二相显现，此即唯义显现和分别显现故。色界中意识依止身故，如同其他色根依止身体一样，于一切处也生起执取触的显现。
此处偈颂：无身住山穴，远行独自游，调伏难调心，我说为梵志。
又如所说：'此五根之境界对境由意领受，意是此等之导师。'又如十二处教法中所说：'六识聚为意处。'于任何处安立阿赖耶识之识知为义之识知处，除此之外的一切识知皆是彼之因相识知。

།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྟེན་དང་བཅས་པ་ནི་དེའི་ལྟ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པར་རིག་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཉིད་དེའི་ལྟ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ན་དེ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དོན་སྣང་བཞིན་དུ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བལྟ ཞེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཤེས་པས་ནི་དཔེར་ན་ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། མི་དང་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ དངོས་པོ་གཅིག་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐ་དད་པ་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་དང་།དམིགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དམིགས་པས་ནི། དཔེར་ན་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་དང་། འབད་པ་མེད་པར་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་བ་ ཤེས་པས་ནི་དོན་ཡོད་ན་དོན་དུ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབད་པ་མེད་པར་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་པས་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བསམ་གཏན་པ་སེམས་ལ་ དབང་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་མོས་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དོན་དེ་དག་སྣང་བ་དང་།ཞི་གནས་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཆོས་ལ་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་དོན་སྣང་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་དེ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་དོན་ཐམས་ཅད་མི་ སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དོན་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་མི་རྣམས་དང་། །ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་ རིགས་སུ།།དངོས་གཅིག་ཡིད་ནི་ཐ་དད་ཕྱིར། །དོན་མ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིན། །འདས་སོགས་དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་དང་། །གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ཡང་། །དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །དེ་ལ་དམིགས་པར་རུང་ཕྱིར་རོ། །དོན་ནི་དོན་དུ་གྲུབ་གྱུར་ན། །ཤེས་པ་རྟོག་པ་མེད་མི་ འགྱུར།།དེ་མེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད། །འཐོབ་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་དང་། །རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་འདི་ལྟར་ཡང་། །མོས་པའི་དབང་གིས་ས་ལ་སོགས། །དངོས་པོ་དེ་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་སུ་ཞིག་བློ་ལྡན་ཞིང་། །ཞི་བ་གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་ཡི། །ཆོས་ ཀུན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ།།དེ་ལྟར་དོན་རྣམས་སྣང་ཕྱིར་དང་། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་བ་ལ། །དོན་ཀུན་སྣང་བ་མེད་ཕྱིར་ཡང་། །དོན་མེད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། །དེ་མེད་པས་ན་རྣམ་རིག་མེད། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དོན་སྣང་བའི་གནས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་ དབང་ཡིན་ལ།ཅིའི་ཕྱིར་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རང་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་རྐྱེན་གྱི་གཞན་དབང་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ལས་ལྷག་པར་བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་ནུས་པས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་གནས་པའི་དོན་ མེད་པ་སྣང་བ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ།ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པས་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ མེད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེ་གཏན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་དོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

应当了知，意识的认知及其所依是它的见解。由于那些认知成为因缘，是它生起见解的因缘，所以当如实显现时，即成为它生起的所依作用。如是，这些认知唯住于唯识性中。
若问：如何观察显现的对境也是无的？如世尊所说，菩萨若具足四法，则能通达一切认知无对境：由了知识的不相顺因相，如饿鬼、旁生、人、天对同一事物有不同认知；由缘无所缘的认知，如缘过去、未来、梦境、影像等；由了知无功用亦无颠倒，因为若有对境，则缘对境的识无需功用即能如实了知而无颠倒；由了知随顺三种识，即如菩萨及得心自在的禅修者由胜解力而如是显现诸对境，获得止的瑜伽师精进于法的胜观者唯由作意而显现对境，获得无分别智并安住其中者一切对境皆不显现。
如是，由随顺三种了知对境及上述诸因，成立无对境。此处偈曰：
饿鬼旁生诸人等，诸天随其各自类，一事意识差别故，许为对境不成立。
过去等同梦境及，影像二种相状中，无有所缘得缘故，彼中所缘应理故。
若对境成对境时，知无分别不应理，无彼故得佛果位，不应道理即是此。
菩萨获得自在及，瑜伽师者如是亦，由胜解力地等诸，事物如是得所缘。
于此谁具智慧且，获得寂静成就者，一切法中作意时，如是诸境显现故。
无分别智运行时，一切对境无显故，应当通达无对境，无彼故无诸识别。
若问：若唯识显现对境是依他起自性，如何是依他起？为何称为依他起？答：由从自己习气种子所生，故为缘起依他。生已亦不能住于一刹那以上，故称依他起。
若问：若于彼处所显现的无对境是遍计所执自性，如何是遍计所执？为何称为遍计所执？答：因为是意识无量分别相的颠倒生起因缘，故为遍计所执。无有自相而唯缘分别，故称遍计所执。
若问：若彼完全无有之相是圆成实自性，如何是圆成实？为何称为圆成实？答：因为不转为他故是圆成实。因为是清净所缘及一切善法之最胜，故以最胜义称为圆成实。

།ཡང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཡོད་ཅིང་ཀུན་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡོད་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་གང་ཡིན། ཀུན་ཏུ་ བརྟག་པ་ནི་ཅི་ཞིག།ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རང་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གིས་འབྱུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་རྟོག་པས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ན་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གང་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟག་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཀུན བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།རྣམ་པ་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ཅིང་དམིགས་པ་གང་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་གང་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་དང་། དག་ཀུན་ནས་སློང་བ་གང་དང་། ཐ་སྙད་གང་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་གང་ གིས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ཅེ་ན།མིང་གིས་དམིགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་དེར་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། ལྟ་བས་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་བཞི་པོ་དག་གིས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དང་། མེད་པའི་ དོན་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྒྲོ་འདོགས་པས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ།།ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ཚུལ་ཅི་ཐ་དད་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ གཞན་གྱི་དབང་ངོ་།།རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ན་དེ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ན་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །གང་གིས་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བའི་ གཞན་གྱི་དབང་གི་ཕྱིར་རོ།།གང་གིས་དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པ་དང་། དེས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་དེ་གཏན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །ཡང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། བྱང་བ་དང་མ་བྱང་བའོ། །བྱང་བ་ནི་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། །མ་བྱང་བ་ནི་ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། ། ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མིང་ལ་བརྟེན་ཏེ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིང་འདིའི་དོན་ནི་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །དོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མིང་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ སྟེ།དོན་མ་རྟོགས་པའི་མིང་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། །དོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིང་མ་རྟོགས་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ།

若有遍计及所遍计，即是遍计所执自性。其中何为遍计？何为所遍计？何为遍计所执自性？意识即是遍计，因为具有分别。此意识从自言说习气种子而生，从一切了别的言说习气种子而生。
因此，以无量种分别而生。由于一切处分别，故称为遍计，是故名为遍计。依他起自性是所遍计。依他起自性以何种方式被遍计，即是彼处遍计所执自性。'以何种方式'即是'如何'的意思。
遍计是如何遍计、缘取、执相、执著、发起、言说、增益？以名而缘取，于依他起自性执彼为相，以见而执著彼，以诸分别发起语言，以见等四种言说而施设言说，于无义中增益为有而遍计。
此三自性之理是有差别还是无差别？应说非有差别亦非无差别。就异门而言，依他起自性即是依他起。就异门而言，彼即是遍计所执。就异门而言，彼即是圆成实。
云何依他起自性有依他起之异门？因为从依他起习气种子而生故是依他起。云何彼即有遍计所执之异门？因为是遍计之所缘及为彼所遍计故。云何彼即有圆成实之异门？因为如其所遍计，彼完全不存在故。
依他起自性有几种？略说有二种：习气种子的依他起，以及杂染清净自性未成就的依他起。以此二种依他起为依他起。遍计所执自性亦有二种：遍计为自性及遍计为差别故。圆成实自性亦有二种：自性圆成实及清净圆成实。
复次，遍计有四种：遍计为自性、遍计为差别、善巧及非善巧。善巧是善解言说者的遍计。非善巧是不善解言说者的遍计。
又有五种：依名遍计义的自性，即是'此名的义是此'。依义遍计名的自性，即是'此义的名是此'。依名遍计名的自性，即是于未了解义的名而遍计。依义遍计义的自性，即是于未了解名的义的自性而遍计。

།དེ་གཉི་ག་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་གཉི་ག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་འདི་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་འདིའི་མིང་ནི་འདིའོ་ ཞེས་བྱ་བའོ་།།ཐམས་ཅད་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། རྩ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །མཚན་མར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་དང་བཅས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །མཚན་མ་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། གནོད་པ་དང་དུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སེམས ཅན་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པས་དེ་འགྱུར་བའོ། །མཚན་མར་སྣང་བ་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་འགྱུར་བ་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་འགྱུར་བའོ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཆོས་མཉན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་གྱི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་ལྟར་སོང་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། དངོས་པོའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། སྒྲོ་ འདོགས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ དང་།དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་ ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་།གཟུགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། །ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མིང་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐུར་བ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་ པོའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

依靠这两者，对这两者的遍计执是这样的：即'这样性质的事物，它的名字是这个'。
总的来说，分别有十种：根本分别是这样的：即阿赖耶识。相的分别是这样的：即色等的了别。相显现的分别是这样的：即带有所依的眼识等的了别。相变异的分别是这样的：即由老等、乐受等、贪等、损害和时间的变异等、地狱众生趣等、欲界等而产生的变异。相显现变异的分别是这样的：即由前述这些变异而产生的变异。
他人所教的分别是这样的：即随顺听闻非正法和随顺听闻正法的分别。非如理的分别是这样的：即从听闻非正法而生起的，由此产生外道们的分别。如理的分别是这样的：即从听闻正法而生起的，是此法中人们的分别。执著的分别是这样的：即从非如理作意而生起的以萨迦耶见为根本的六十二见相应的分别。
散乱的分别是这样的：即菩萨们的十种分别：无事相的散乱、有事相的散乱、增益的散乱、损减的散乱、一性的散乱、异性的散乱、自性的散乱、差别的散乱、如名取义的散乱、如义取名的散乱。
其中，为对治无事分别而宣说：'虽然菩萨确实存在'等。为对治有事分别而宣说：'不真实见到菩萨'。为对治增益分别而宣说：'不真实见到菩萨之名，不真实见到般若波罗蜜多，不真实见到所谓的修行，不真实见到色，乃至不真实见到受、想、行、识。为什么呢？因为如是名字自性空'等。
为对治损减分别而宣说：'但不是以空性'。为对治一性分别而宣说：'色之空性即非色'等。为对治异性分别而宣说：'色不异于空性，色即是空性，空性即是色'。为对治自性分别而宣说：'须菩提，譬如所谓色，这只是名称'等。

།ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན པོའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་སྐྱེ་མི་འགག་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན། །རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། མིང་བཅོས་མ་ལ་ཆོས་དེ་དག་སོ་སོར་རྟོག་ནས་མིང་གློ་བུར་གྱིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། ཇི་ ལྟ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་མངོན་པར་ཞེན་ པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་དོན་མཐའ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་གང་གིས་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་པས་ དེས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡིན་པ་དེས་གཞན་གྱིས་དབང་མ་ཡིན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་གཞན་གྱི་དབང་མ་ཡིན། ཀུན་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན།མིང་གི་སྔ་རོལ་ན་བློ་མེད་པས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགལ་བ་དང་། མིང་མང་པོས་བདག་མང་པོར་འགལ་བ་དང་། མིང་ངེས་པ་མེད་པས་བདག་འདྲེས་པར་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ།མིང་གི་སྔ་རོལ་བློ་མེད་ཕྱིར། །མང་བའི་ཕྱིར་དང་མ་ངེས་ཕྱིར། །དེ་ཡི་བདག་ཉིད་བདག་མང་དང་། །བདག་འདྲེས་འགལ་བས་གྲུབ་པར་འགྱུར། །ཆོས་རྣམས་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད་རྣམ་དག་།སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་མེད་འདྲ་དང་། །དེ་བཞིན་ མཁའ་འདྲར་ཤེས་པར་བྱ།།ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་དུ་ཟིན་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། དེ་མེད་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ན།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དམིགས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐམས་ཅད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ། །རྣམ་ པ་ཀུན་ཏུ་ཡོད་མིན་ན་།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་དག། །དུས་ཀུན་ཏུ་ནི་མེད་པར་འགྱུར། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའི་བསྟན་པ་དེར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ བསྟན་པས་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། བྲག་ཅ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ།

特别是为了对治分别念而宣说：'自性不生不灭，非烦恼，非清净'。
为了对治如名般执著义的分别念而宣说：'对假立名称之诸法各别观察后，突然随之安立名言，如何如何安立名言，即如是如是执著'。
为了对治如义般执著名的分别念而宣说：'菩萨于彼等一切名不见真实，由不见真实故无执著'，此即是'如义'之密意。如是色乃至识亦当配合。
为对治此等十种散乱，于一切般若波罗蜜多中宣说无分别智慧，如是当知般若波罗蜜多之一切义理皆具违品及对治。
若以异门而是依他起三性，则如何不成三性无差别耶？以何异门是依他起者，以彼非遍计，非圆成。以何异门是遍计者，以彼非依他起，非圆成。以何异门是圆成者，以彼非依他起，非遍计。
依他起自性如何显现为遍计自性，云何证知非是彼之本质？由名言之前无心识故违背彼之本质，由多名违背多体性，由名不定故违背体性混杂之故。
此中偈曰：'由名前无心识故，由多故及不定故，彼之本质多体性，及体混杂相违成。诸法无所缘，无烦恼清净，如幻等无似，当知如虚空。'
若如所显现般皆无，则为何依他起自性不成一切皆无？若彼无则圆成实自性亦无，如何不成一切皆空？由依他起及圆成实自性若无，则成无烦恼及清净之过失故。烦恼及清净是所缘，是故非一切皆无。
此中偈曰：'依他起及圆成，若一切皆非有，烦恼及清净，一切时成无。'
诸佛世尊所宣说的广大乘教法中，应如何了知遍计自性？应由宣说无之异门而了知。
应如何了知依他起自性？应了知如幻、阳焰、梦境、眼翳、影像、回声、水月、变化。
应如何了知圆成实自性？应由宣说四种清净法而了知：于四种清净法中，自性清净即是真如、空性、实际、无相、胜义，法界亦是此。

།དྲི་མ་མེད་པར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པའོ། །དེ་ཐོབ་པའི་ལམ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དབང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་རྣམ་པར་བྱང་ བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱུང་རྟེན་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་བསྟན། །རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་པ་བསྟན། །རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་བརྟེན་ནས། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན། །དག་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་དང་། །དྲི་མ་མེད་དང་ལམ་དང་ དམིགས།།རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམས། །རྣམ་པ་བཞི་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་བསྟན་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་དག་ནོར་བ་ཉིད་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་ དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་དག་ཇི་ལྟར་ནོར་བ་ཉིད་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་དོན་མེད་པ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་དག་གི་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དོན་མེད་པ་རྣམས་ཇི་ ལྟར་དབྱུང་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ།།དོན་མེད་ན་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །དོན་མེད་ན་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་ པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ།།དོན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །དོན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་བཟློག་པའི་ ཕྱིར་བྲག་ཆ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ།།དོན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་འབྱུང་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །དོན་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བསམས་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་སྙམ་དུ་སོམ་ ཉི་ཟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ། ཚངས་པས་ཞུས་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཁོར་བ་ཡང་མི་དམིགས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་དམིགས་ཞེས་བསྟན་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ལས་དགོངས་ནས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ནི་འཁོར་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས ཆོས་ནི་གསུམ་སྟེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གསུངས་པ་ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ཤེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆར་གཏོགས་ པའོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་དེ་ཉིད་ནི་དེ་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ། འདི་ལ་དགོངས་ནས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དོན་འདི་ལ་དཔེ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དཔེ་ནི་ས་ཁོང་ན་གསེར་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་ཁོང་ན་གསེར་ཡོད་པ་ལ་ནི་སའི་ ཁམས་དང་ས་དང་གསེར་དང་གསུམ་དམིགས་སོ།

无垢清净是这样的，即是远离一切障碍。获得清净道是这样的，即是一切菩提分法和波罗蜜多等。为了生起这些而所缘清净是这样的，即是宣说大乘正法，如此，因为这是清净之因，所以不是遍计。因为是法界清净的随顺因，所以不是依他起。以这四种相摄一切清净法。此处偈颂：
宣说缘起如幻等，依据标相说无有，依于四种清净相，宣说圆成实性相。彼等清净自性相，无垢及道与所缘，清净诸法之体性，以此四相所摄持。
为何如前所说将依他起自性说为如幻等？为了遣除他人对依他起自性的错误疑惑。他人如何对依他起自性产生错误疑惑？如此，有人认为无实义如何成为所行境，为了遣除他们的这种疑惑而说如幻。为了遣除'无实义的心心所如何生起'的疑惑而说如阳焰。为了遣除'无实义如何有可意不可意受用'的疑惑而说如梦。为了遣除'无实义善不善业如何成就可意不可意果'的疑惑而说如影像。为了遣除'无实义如何生起种种识'的疑惑而说如幻象。为了遣除'无实义如何生起种种言说'的疑惑而说如回声。为了遣除'无实义如何生起正持三昧境界'的疑惑而说如水月。为了遣除'无实义菩萨心不颠倒者如何为成办有情事业而故意受生'的疑惑而说如化。
世尊依何密意于《梵天所问经》中说如来不见轮回亦不见涅槃？依他起自性是遍计所执和圆成实自性，故依轮回和涅槃无差别的密意而说，如此，彼依他起自性即是遍计所执法即是轮回，圆成实法即是涅槃。
《阿毗达磨经》中世尊说：'法有三种：染污品、清净品及二者所属品。'依何密意而说？依他起自性中有遍计所执自性是染污品所摄，有圆成实自性是清净品所摄，依他起自性本身是二者所属品，依此密意而说。此义有何譬喻？譬如地下有金，如在地下有金时，可见地界、土和金三者。

།དེ་ལ་སའི་ཁམས་ལ་ནི་མེད་པའི་ས་དམིགས་ལ། ཡོད་པའི་གསེར་ནི་མི་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་མེས་རེག་ནས་ནི་མི་སྣང་ལ་གསེར་ནི་སྣང་ངོ་། །སའི་ཁམས་ནི་སར་སྣང་བ་ལ་ལོག་པར་སྣང་ངོ་། །གསེར་ དུ་སྣང་བ་ན་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་།།དེ་བས་ན་སའི་ཁམས་ནི་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་མ་རེག་པ་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་གི། ཡང་དག་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་ མི་སྣང་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་རེག་པ་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་གི། ལོག་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ།ས་ཁོང་ན་གསེར་ཡོད་པ་ལ་སའི་ཁམས་བཞིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལ་ལར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟག་གོ་ཞེས་བསྟན། ལ་ལར་ནི་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བསྟན། ལ་ལར་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ་ རྟག་པ་ཞེས་བསྟན་ཞེ་ན།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆས་རྟག་པའོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆས་མི་རྟག་པའོ། །གཉི་གའི་ཆས་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་འདི་ལས་དགོངས་ནས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ བཞིན་དུ།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དག་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དང་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་།སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་གཟོད་མ་ནས་མ་ཞི་བ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ལྡེམ་པོ་དག་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཇི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཡོད་མིན་ཞིང་། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་། །དེ་བཞིན་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དུ་བསྟན་། །ཆ་རེས་དེ་དག་མེད་པ་དང་། །ཡོད་པ་ཞེས་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་། །གཉི གའི་ཆས་ནི་ཡོད་མིན་ཞིང་།མེད་པའང་མིན་ཞེས་བརྗོད་པ་མཛད། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་མེད། །དེ་ཕྱིར་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་མཛད་། །གང་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྣང་གྱུར་པ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པ་མཛད། །རང་དང་བདག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། །རང་གི་དངོས་ལ་མི་གནས་ཕྱིར། །གཟུང་བ་བཞིན་ དུ་དེ་མེད་ཕྱིར།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དུ་བཞེད་པ་། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མེད་པ་ཡིས། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་བརྟེན་བྱས་ཏེ། །སྐྱེ་མེད་འགག་མེད་གཟོད་ཞི་དང་། །རང་བཞིན་མྱ་ངན་འདས་པར་གྲུབ། །ཡང་དགོངས་པ་བཞི་དང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཞིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མཉམ་ པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ང་ཉིད་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིན་ཆེན་མང་གི་མཚན་བཟུང་བས་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

关于地界，虽然不存在的土地可以被观察到，但存在的黄金却不可见。比如，当被火触及时，土不显现而金显现。地界显现为土时是错误显现，显现为金时则是如实显现。因此，地界属于两者的范畴。
同样，当识未被无分别智火触及时，该识显现为遍计所执的非真实自性，而不显现为圆成实自性。当识被无分别智火触及时，该识显现为圆成实自性，而不显现为遍计所执自性。因此，非真实遍计分别识的依他起自性属于两者的范畴，如同地下有金的地界一样。
世尊有时说一切法是常，有时说是无常，有时说非常非无常，这是基于什么意趣而说为常呢？依他起自性以圆成实分而为常，以遍计所执分而为无常，以二者之分而非常非无常，基于此意趣而说。
如同常与无常以及无二那样，乐与苦亦无二，善与不善亦无二，空与不空亦无二，我与无我亦无二，寂与不寂亦无二，有自性与无自性亦无二，生与不生亦无二，灭与不灭亦无二，本来寂与本来不寂亦无二，本性涅槃与非本性涅槃亦无二，轮回与涅槃亦无二等诸多差别，诸佛世尊的密意皆如常无常等异门所说那样，应当了知为三自性。
此处偈颂：如诸法非有，如何现多相，如是法非法，显示为无二。以分说彼等，或有或非有，以二分非有，亦非无所说。如其所现无，是故说为无，由现如是故，是故说为有。由无自性故，不住自体故，如所取无故，许为无自性。由无自性故，后后所依故，无生灭本寂，本性涅槃成。
又应以四种密意和四种隐密意趣了知一切佛语。平等性密意，如说：'我于尔时即是毗婆尸如来应正等觉'。别时意趣，如说：'持宝髻如来之名必定证得无上正等菩提'，又如所说：'仅以发愿即得往生极乐世界'等。

།དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཅིག་ལ་བསྙེན་བཀུར་ བྱས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལ་སྦྱིན་པ་བསྔགས་ལ། དེ་ཉིད་ལ་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པའང་གསུངས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ བསྒོམ་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་།འདི་ནི་དགོངས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཞི་སྟེ། གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པའོ།།མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་སྟོན་པའོ། །གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། གང་དུ་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའོ། །བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་སྒྲས་ དོན་གཞན་དུ་བརྗོད་ལ།དོན་ཉིད་གཞན་དུ་སྟོན་པ་སྟེ། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་རབ་ཉོན་མོངས། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འཆད་པར་འདོད་པས་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ གསུམ་གྱིས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། བཤད་ཟིན་པའི་དོན་བསྟན་པས་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས་ བྱུང་སྟེ་དེ་དག་ཉིད་ལས་དེ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་ ཀྱང་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདིས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ལྟ་དང་བཅས་པ་ལས། །དེ་དག་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཤེས་བྱ། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ ལྟར་བཤད་པར་བྱ་ཞེ་ན།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མེད་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ན་ཡོད་ན། དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་དང་མཐོང་བས་དུས་གཅིག་ཏུ་དེ་གཉི་ག་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་མི་དམིགས་པའམ་དམིགས་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་མེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་སྟེ།དེ་དམིགས་པ་ན་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མི་དམིགས་པ་ན་དེ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟགས་པ་མེད། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ན་ཡོད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་གཉི་ག་ཡང་། །མི་དམིགས་དམིགས་ པ་མཉམ་པ་ཡིན།།ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །བཤད་ཟིན་པ་དོན་བཤད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚིག་སྔར་བཤད་ཟིན་པའི་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བའམ། དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པའོ།

其他意趣是指：如所说，若供养恒河沙数诸佛，则能通达大乘法义。对补特伽罗意乐的意趣是指：对某些补特伽罗赞叹布施，而对同一补特伽罗又说非赞叹；如同布施一样，对持戒和修行也是如此。这是四种意趣。
又有四种密意：对引入的密意是指：在声闻乘或大乘中，以世俗谛的方式宣说补特伽罗和法的自性及差别。对相的密意是指：通过宣说法相而显示三种自性。对对治的密意是指：宣说八万四千行的对治。对转变的密意是指：以语言表达一种含义，而实际显示另一种含义，如此偈颂：'于无实质知实质，极住于颠倒之中，烦恼遍及诸烦恼，将证无上菩提果。'
欲说大乘法者，略说应以三种方式宣说：宣说缘起、宣说缘起诸法的相、以解说已说之义来宣说。其中，宣说缘起是指：诸法从言说习气而生，如所说'从彼等中生彼'，因异熟识和转识互为缘而生起。转识相的诸法是具有因相和见解的识的自性。这些又有处所相、遍计相和法性相。此说明三自性相，如所说：'从因相及见，应知彼三相。'
如何解说彼等相？依他起相中无遍计所执相，而有圆成实相。因此，由未见真实和已见真实，同时不能或能见到这两者。因为依他起自性中无遍计所执而有圆成实，所以当见到此时不见到彼，当不见到彼时见到此。如所说：'依他起无执，圆成实彼有，是故于彼中，不见见平等。'
何为解说已说之义？即是以前面已说的余下词句，通过功德或义理的分类来显示。

།ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་མཛད་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པས་གནས་པ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ། སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ ཆོས་དང་ལྡན་པ།སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པ། རྣམ་པར་གཞག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ། སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ པའི་བློ་མངའ་བ།ཆོས་མཁྱེན་པ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པ། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་སྐུ་མངའ་བ། ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མནོས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པར་ ཐར་པར་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ།མཐའ་དང་དཔུང་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ། ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བློ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ འདི་ནི་ཡོན་ཏན་བཅུ་དགུས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཤེས་བྱ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་པ་དང་དགོངས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འཇིག་རྟེན་ དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ལུང་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྤྱོད་པ་ སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཇུག་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།ཕྱི་མ་ལ་ཆོས་འབྱུང་བ་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་འགྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ དང་།མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མ་འདྲེས་པ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འཁོར་བའི་མཐའ་ཇི་ཙམ་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།

关于功德方面，是这样的：具有极其清净的智慧，无有二种行为，专注于无相法，安住于佛的境界，获得与一切佛平等性，以无障碍而通达证悟，具足不退转法，不为境界所夺，安立不可思议，通达三世平等性，具有遍及一切世界的身，具有对一切法无疑的智慧，具有一切行为的智慧，
对法的了知无有迟疑，具有无分别身，一切智慧菩萨所真实承许，到达佛的无二住处之彼岸，圆满如来不共解脱智慧，通达无边无际佛地平等性，遍及法界，达至虚空界边际，直至最后边际，这些是宣说佛陀的功德。
'具有极其清净的智慧'这一词的分类，应知其余词句都是其分类，如是则是善说法性。'具有极其清净的智慧'这一词，应知是以十九种功德所摄的诸佛世尊的极其清净智慧：
于所知无碍趣入的功德，了知有无二者无二之性如是性最极清净的功德，佛陀事业任运成就相续不断安住的功德，法身安住与意趣及事业无差别的功德，修习一切障碍对治的功德，一切外道不能胜伏的功德，虽生世间而不为世间法所夺的功德，
诸法安立的功德，授记的功德，于一切世界示现受用圆满身与化身的功德，断除疑惑的功德，以种种行为趣入的功德，了知未来法生起的功德，随欲乐而示现的功德，以无量身调伏众生的功德，法身平等而成就诸波罗蜜多的功德，
随欲乐而示现不共佛土的功德，佛陀三身境界圆满无缺的功德，乃至轮回边际于一切众生利益安乐而住的功德，以及无尽性的功德等所摄。

།དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཛུད་པ་དང་བདག་ཅི་རི་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་བཅོམ་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ་དང་། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པར་བྱམས་པ་དང་། མཛའ་བ་དང་མི་མཛའ་བ་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའི་བར་དུ་གཏན་དུ མཛའ་བ་དང་།ཚིག་རན་པ་དང་། འཛུམ་པའི་བཞིན་གྱིས་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་དང་། ཁུར་བླངས་པ་རྣམས་ལ་སྒྱིད་ལུག་པ་མེད་པ་དང་། ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་དོན་གྱིས་ངོམས་མི་མྱོང་བ་དང་། བདག་གི་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་པར་ལྟ་བ་དང་། གཞན་གྱི་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ལ་མི་གཤེ་བར་བསྒོ་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། སྲིད་པའི་འགྲོ་བར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་མེད པའི་བཟོད་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་བསྩལ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་ཟིན་པའི་ཐབས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་འཆལ་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བྱམས་པ་དང་།གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་ཉན་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་ཏེ་དགོན་པར་གནས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣ་ཚོགས་དག་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་མི་འདོད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཕན་ཡོན་ལ་ལྟ་བ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་ པོ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཚངས་པའི་གནས་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔས་རྣམ་པར་རྩེན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་གཏོང་བ་དང་། ཚིག་གཅིག་ཏུ་ཆད་ པ་དང་།བདེན་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་དང་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ་། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ཚིག་འདི་ནི་ལས་བཅུ་དྲུག་གིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་། དེ་ལ་ལས་བཅུ་དྲུག་ནི་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་སྦྱོར་བའི་ལས་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་ལས་དང་། གཞན་གྱིས་བྱེད་དུ་མ་བཅུག་པར་བདག་ཉིད་སྦྱོར་བའི་ལས་དང་། མི་འཁྲུགས པའི་ལས་དང་།ཟང་ཟིང་དང་མ་འདྲེས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ཚིག་གསུམ་གྱིས་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ལས་དང་། ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ དང་མཐུན་པའི་ངག་དང་།ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་དང་། མི་ཞུམ་པའི་ལས་དང་། མི་བཟློག་པའི་ལས་དང་། ཐབས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལས་དང་། ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་འདུན་པ་བཟློག་པའི་ ལས་དང་།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཚིག་བདུན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། དགོན་པ་ལ་གནས་པ་ དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། གཉིས་ཀྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། གཉིས་ཀྱིས་གྲོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། ཚིག་དྲུག་གིས་གྲུབ་པར་སྦྱོར་བའི་ལས་དང་། ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། མཐུ་ཐོབ་པ་དང་། རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཚིག་གསུམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་ལས་དང་། ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།

就实际意义而言，菩萨若具足三十二法，则称为菩萨。何为三十二法？即：
对一切众生利益安乐的增上意乐，引导趣入一切智智，了知'我是谁'，摧毁我慢，增上意乐坚固，无伪慈爱，于亲非亲心平等，直至涅槃永远亲近，
言语适度，面带微笑诚实而语，大悲心永不间断，对所担负的不懈怠，心意永不疲厌，于闻法和义理无有满足，见自己过失为过，对他人过失不呵责而教诫，
于一切威仪中修习菩提心，布施不求异熟果报，持戒不住于轮回诸趣，对一切众生无嗔恨的忍辱，摄集一切善根的精进，超越无色界的禅定，具足方便的智慧，
以四摄事摄持，对持戒者与破戒者无二的慈心，恭敬听闻佛法，恭敬安住阿兰若，不喜世间种种，不乐小乘，观察大乘功德，
远离恶友，依止善知识，圆满四梵住，以五神通游戏，依止智慧，不舍弃行持正行与邪行的众生，
言语决定，珍惜真实，以菩提心为先导，如是所说。以上诸句亦应了知为第一分类。
关于'对一切众生利益安乐的增上意乐'，此利益安乐增上意乐之句，应知以十六业分类。
其中十六业为：相续不断的加行业，无颠倒业，不待他人令作而自行实践的业，不动摇业，
无杂染业，于作损害者无贪著无嗔恨业，于他世亦随行业，以三语无所求业，以二语随顺语业，
身业，乐苦无二平等性业，不怯弱业，不退转业，摄持方便业，以二语远离不善品业，
相续作意业，于六波罗蜜多正行，于四摄事加行，以七语殊胜业，依止胜士，听闻正法，
住阿兰若，断除不善分别，以二种作意功德，以二种伴侣功德，以六语成就加行业，
清净无量，获得威力，证悟功德，以三语成就业，摄集资粮功德。

ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་དང་། གཅིག་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གིས་སྡུད་པ་དང་། སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚིག་བཞིས་དེས་འཇོག་པའི་ལས་དང་། ཚིག འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་དང་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དང་པོའི་ཚིག་ནི་ཉེར་བཟུང་ནས། །ཚིག་དབྱེ་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་འགྲོ། །དང་པོའི་ཚིག་ནི་ཉེར་བཟུང་ནས། །ཐ་དད་དོན་གྱིས་ཐ་དད་ཚིག། །ཅེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ་ ལེའུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ལ་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། མང་དུ་ཐོས་པས་བསྒོས་པའི་གནས། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པ་ཆོས་དང་དོན་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་གཟུང་བའི་དངོས་པོའི་གནས་ལྟ་བུ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྗོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་པའོ།།འདི་ལ་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་སུ་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་ པས་བསྒོས་པ།སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཚད་མེད་པ་མཉེས་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པ་གཅིག་ཏུ་མོས་པ་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལེགས་པར་བསགས་པའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །གང་དུ་འཇུག་ཅེ་ན་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དང་དོན་ སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་སྒྲོགས་པ་ལ་མོས་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ པ་དང་།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་གང་གིས་འཇུག་ཅེ་ན། དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་སྦྱོང་བ་དང་། གནས་བཞི་སྤོང་བ་དང་། ཆོས་དང་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ རྟག་ཏུ་དང་གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱོར་བ་ལ་བག་ཡོད་པས་འཇུག་གོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མིར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་སྙམ་པ་ནི་སེམས་སྦྱོང་བ་དང་ པོའོ།།བསམ་པ་གང་གིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་བསམ་པ་དེ་བདག་གིས་ཐོབ་སྟེ། དེས་བདག་ཚེགས་ཆུང་ངུས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ནི་སྦྱོང་བ་གཉིས་པའོ། །དགེ་བ་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་ན་འཕྲལ་དུ་ཤི་ལ།འཕྲལ་དུ་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྐྱེ་ན། བདག་དགེ་བ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་དགེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ལྡན་པ་ལྟ་འཕྲལ་དུ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་ནི་སྦྱོང་བ་གསུམ་པའོ། །འདིར་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ།གང་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དཔག་མེད་པ། །མིར་གྱུར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་གྱུར་པ། །དེ་ཕྱིར་ཞུམ་པར་མི་བྱའོ། །བསམ་པ་གང་གིས་ལེགས་ཡིད་ཀྱིས། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་བྱེད་པ་ཡི། །བསམ་པ་དེ་ཐོབ་བརྟན་ རྣམས་ཀྱི་།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ཉིད་དུ་བརྗོད། །དགེ་དང་ལྡན་པ་ཤི་མ་ཐག་།འདོད་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལུས་འཐོབ། །སྤངས་པ་དགེ་ལྡན་འཕྲལ་དུ་ཡང་། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་དེ་ཅིས་མི་འཐོབ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ དང་།ཡིད་གཉིས་དང་སོམ་ཉི་སྤངས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཆོས་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་མདུན་ན་ གནས་པ་དང་།བཞག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།

圆满摄集众德，无疑开示引导，一是以法和财物摄受，心无烦恼，以四种语言安置事业，应当了知这些语言是第一种分类，如所说：'从第一语言开始，语言分类功德随之，从第一语言开始，不同意义有不同语言。'
大乘集论中所知相品第二品终。
卷第三。如是解说所知相后，应当如何观察趣入所知相呢？由多闻熏习处，非阿赖耶识所摄，如阿赖耶识，由如理作意所摄，显现法与义的形式，如所取事物住处，具有见的意言，是诸种子。
于此，谁能趣入所知相呢？心相续由大乘法多闻熏习，令无量佛欢喜，获得一向胜解，善根圆满积集故，善积福德智慧二资粮的菩萨。
趣入何处呢？于具见的法与义显现的意言，从大乘法因所生者，于此以信解行地、见道、修道、究竟道而趣入，即于一切法唯识随说生起胜解，如实通达彼义，修习一切障碍对治，及无障碍故。
云何以何趣入呢？生起善根力，以三种方式净化心，断除四处，修习缘法与义的止观，恒常恭敬地精进修行而趣入。
思维无量世界中无量人类众生于一刹那中现证无上正等正觉，此为第一净心。
我当获得以何等意乐行持布施等波罗蜜多的意乐，以此我将以小功用圆满修习波罗蜜多，此为第二净心。
若有障碍的善业尚且具足善法者死后立即如愿获得一切圆满之身，我具足无障碍善业者为何不能立即获得一切圆满？此为第三净心。
于此偈曰：'由于无量众生，化为人身刹那间，证得圆满菩提，是故不应怯弱。以何等意乐善心，行持布施等，获得彼意乐坚固者，即说为布施等。具善者死已，如愿得圆满身，断除具善立即时，何不得彼圆满？'
由断除作意而断除声闻缘觉作意，由断除疑惑犹豫而于大乘无有一切怀疑，由断除法执而断除于闻思法中的我执和我所执，由断除分别而不作意及不分别现前安住的一切相。

།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། མཚན་མ་གང་ཞིག་མདུན་བཞག་དང་། །གང་ཡང་བདག་ཉིད་གནས་པ་རྣམས། །ཀུན་ལ་བློ་ལྡན་མི་རྟོག་ན། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །གང་གིས་ ཇི་སྐད་འཇུག་ཅེ་ན།།ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པ། ཆོས་དང་དོན་སྣང་བ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་སྟེ། མིང་དང་དོན་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་སྟེ།མིང་དང་། དངོས་པོ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་སྟེ། དེ་དག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་ པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པར་བརྩོན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ཡི་གེ་དང་དོན་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྗོད་པ་དེ་ལ་ཡི་གེའི་མིང་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་ཡང་དག་པར་རྟོག་གོ།།ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རྟོག་གོ། །མིང་དེ་ཡང་ ངོ་བོ་ཉིད་དང་།ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པར་ཟད་པ་ཙམ་དུ་ཡང་དག་པར་རྟོག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་ཤིང་མིང་དང་བཅས་པའི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཅས་པ་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་དམིགས་པ་ན། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་ཡི་གེ་དང་དོན་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དེ་ལ་འཇུག་ཅེས་ནི་ཇི་སྐད་བྱ་། ཅི་འདྲ་བར་ནི་འཇུག་ཅེ་ན། དེ་ཙམ་ཉིད་དང་། རྒྱུ མཚན་དང་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་གཉིས་དང་།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་སྟེ། མིང་དང་དོན་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། དེ་དག་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། ལྷན་ ཅིག་ཏུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མུན་ཁུང་ན་སྦྲུལ་དུ་སྣང་བའི་ཐག་པ་བཞིན་དུ་འཇུག་སྟེ། དཔེར་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་ནི་ནོར་པ་སྟེ། དེའི་དོན་རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་མེད་པ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་བློ་ལྡོག་ཅིང་། ཐག་པའི་བློར་གནས་སོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཕྲ་མོར་བྱ་ན་ནོར་བ་ སྟེ།ཁ་དོག་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་བློ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཐག་པའི་བློ་ཡང་བཟློག་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བློ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཡི་གེ་དང་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ། སྦྲུལ་གྱི་བློ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་བསལ་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་བློ་ཡང་རྣམ་པར་གཞིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སྣང་བའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པས། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་བཟློག་ནས་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཤིག་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་ བརྗོད་པ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་དོན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་སྐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

此处偈颂：'任何相状置于前，以及一切自身住，智者于彼不分别，当得无上大菩提。'
如何趣入呢？从闻习气因所生，由如理作意所摄，具有法与义显现之见的意言以及四种遍求，即：名与义、自性、差别假立等遍求，以及如实遍知四种，即：名、事物、自性、差别假立、自性、差别如实遍知等而趣入，因为彼等无所得故。
如是精进趣入唯识的菩萨，如是彼于文字与义显现的意言中，即彼文字之名亦唯是意识分别而如实了知。依文字之义亦唯是意言而如实了知。彼名亦唯是自性与差别假立而如实了知。
因此，唯缘意言，具名之义自性与差别假立，及具自性差别之义相不可得时，由四种遍求及四种如实遍知，于彼等文字与义显现的意识分别中，即趣入唯识性。
云何说为趣入唯识性？如何趣入呢？趣入唯识性及具因相见二者，以及种种行相二者。名与义、自性、差别假立、自性差别之义六种无义性，及彼等住于所取能取事，以及俱时种种义显现故。
如暗处蛇相显现之绳，譬如因无故，于绳执蛇是错误，了知其义者于无处则蛇觉转除，而住于绳觉。彼若细分亦是错误，因为是色、香、味、触之相故。
如是依于色等觉，亦应转除绳觉，如是依圆成实性觉，于彼等文字与六种义显现的意识分别中，如蛇觉般，若遣除六种真实义，唯识之觉亦应破除。
如是此菩萨由趣入意言显现义相，即是趣入遍计所执性。由趣入唯识，即是趣入依他起性。
云何趣入圆成实性呢？转除唯识想而趣入。尔时，菩萨破除义想，于彼得意言之法习气因所生者，一切义显现皆无生起之机会。

།དེས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མིང་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་དེའི་ཚེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཆོས་དང་གང་ཟག་ཆོས་དང་དོན། །བསྡུས་པ་དང་ནི་རྒྱས་དང་རིགས། །མ་དག་པ་དང་དག་དང་མཐའ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་མིང་གི་ཡུལ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་འཇུག་པས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེར ཞུགས་པས་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ སེམས་མཉམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དེའི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་པ་དེ་དང་། །དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་ པའི་ཤེས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་རེག་པའི་ས་བོན་སྤེལ་ཏེ། གནས་གྱུར་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་སྒོ་ནས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ འཇུག་གོ།།རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ཀུན་ཏུ་ལྟ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྒྱུ་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ རྣམས་ལ་སྒྱུ་མ་མཁན་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པ་སྟོན་པ་ལ་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་ལ་གནས་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ གིས་དོན་མེད་པར་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་ཚེ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དྲོ་བར་གྱུར་བའི་གནས་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་ཚེ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་རྩེ་མོའི་གནས་སོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་རྣམ་པར་རིག་ པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་དང་།དོན་མེད་པ་ལ་ངེས་པ་ནི། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པའི་གནས་སོ། །གང་གི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་འཇིག་པ་དེ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སུ་བལྟའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་དག་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཉེ་བ་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་ལ་ཞུགས་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམས་ལ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་པས། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང ཕྲག་མང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་གནས་གྱུར་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་རོ།

因此，唯识显现也不会生起。当住于一切义无分别名，以现前方式安住于法界时，菩萨的所缘和能缘平等的无分别智慧生起，如是此菩萨已入圆成实性。
此处偈颂：法与补特伽罗法及义，总摄与广说及种性，不净与清净及边际，由分别而成名之境。
如是此菩萨由通达所知相唯识性而入，由此入故入欢喜地，善通达法界，生如来种性，获得对一切众生心平等、对一切菩萨心平等、对一切佛心平等，这就是他的见道。
为何又入彼唯识性呢？为了通过出世间止观智及其后得的种种识智，断除一切阿赖耶识种子及其因相，增长法身种子，转依后圆满一切佛法，从而获得一切智智而入。
彼后得智对一切阿赖耶识生起及一切识相以如幻等方式观察，自然生起颠倒。因此，此菩萨如幻师对幻化法，于示现因果时恒无颠倒。
于此唯识性入中，如何观察安住四三摩地的四顺决择分？由彼四种遍求，于小忍时得明三摩地，是暖位顺决择分。大忍时得明增三摩地，是顶位。
于如实遍知四种中入唯识性，及决定无义，是随顺真实义一分的随行三摩地，是顺谛忍位。其后唯识想灭，是无间三摩地，应视为世间第一法位。应视此等三摩地为现观所近。
如是入地得见道的菩萨入唯识性后，如何修习修道？如所住显示，十地菩萨经中摄集一切，于杂染所缘出世间及其后得止观智，经多俱胝那由他百千劫修习，由此转依，为获得三身而修。

།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་བཅུས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་བརྟེན་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི ཚོགས་ཆེན་པོས་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སའི་ཁྱད་པར་ནི་ས་བཅུས་ ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སྤོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། བདག་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་སྦྱོར་བ་རྒྱུན་ མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་འབྱུང་གི་ཁྱད་པར་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་འབྱུང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་འབྲས་བུ་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། མིང་དང་དངོས་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ། །གློ་བུར་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བཙལ། །བཏགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ལ། །དེ་ཙམ་ཉིད་དུ་བཙལ་བར་བྱ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་པས། ། དོན་མེད་པར་ནི་རྟོག་གསུམ་དང་། །དེ་མེད་ཕྱིར་ཡང་དེ་མེད་པར། །མཐོང་བ་གསུམ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་གདམས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་གཞག་པས། །གཟུགས་བརྙན་ཡིད་དུ་མཐོང་བ་ནི། །དོན གྱི་འདུ་ཤེས་བཟློག་ནས་སུ།།རང་གི་འདུ་ཤེས་ངེས་པར་གཟུང་། །དེ་ལྟར་ནང་དུ་སེམས་གནས་སོ།

如果问声闻们的证悟是什么，菩萨们的证悟是什么，这两者有什么区别？应当知道菩萨的证悟较声闻的证悟以十种殊胜而超胜：
所缘的殊胜是缘于大乘法故。
所依的殊胜是依于广大福德智慧资粮故。
通达的殊胜是通达人法二无我故。
涅槃的殊胜是摄受无住涅槃故。
地位的殊胜是以十地出离故。
清净的殊胜是断除烦恼习气及清净佛土故。
与一切众生及自心平等性的殊胜是不断成熟众生的加行故。
出生的殊胜是生于如来种姓故。
生起的殊胜是恒时摄受生起于佛眷属中故。
果位的殊胜是成就十力、无畏、佛不共法等无量功德果位故。
此处偈曰：
'名与事二者，互为客尘求，二种假立中，当求唯是此。'
'如实遍知故，无义三分别，以彼无故无，趣入三见中。'
又如瑜伽分别中开示偈曰：
'菩萨入等持，意见如影像，遮遣境想已，决定持自想。如是心住内。'

།གཟུང་བ་མེད་པ་རབ་རྟོགས་བྱོས། །དེ་ཕྱིར་འཛིན་པ་མེད་རྟོགས་ཀྱིས་། །དེས་ན་དམིགས་པ་མེད་ལ་རེག་།འདི་ལྟ་སྟེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། གཞན་ཡང་མངོན་པར་ རྟོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་འབྱུང་བ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །ཚོགས་རྣམས་མཐའ་ཡས་ཕ་རོལ་མེད་བསགས་ཏེ། །ཆོས་ལ་སེམས་པ་ལེགས་པར་རྣམ་ངེས་ཕྱིར། །དོན་གྱི་རྣམ་པ་བརྗོད་པའི་རྒྱུས་བྱུང་རྟོགས། །བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་དོན་ནི་ངེས་ ཤེས་ནས།།དེ་འདྲ་བ་ཡི་སེམས་ཙམ་ཉིད་ལ་གནས། །དེ་བས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྲལ་བ་ཡི་། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །སེམས་ལས་གཞན་མེད་པར་ནི་བློས་རྟོགས་ནས། །དེ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས། །བློ་དང་ལྡན་པས་གཉིས་པོ་མེད་རྟོགས་ ནས།།དེ་དང་མི་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས། །རྟོགས་མེད་ཤེས་སྟོབས་མཉམ་པའི་རྗེས་སོང་བས། །བློ་དང་ལྡན་པས་ཀུན་ནས་རྟག་པར་ཡང་། །དེའི་གནས་ཐིབས་པོ་ཉེས་པར་བསགས་པ་སེལ། །རྩི་སྨན་ཆེན་པོས་དུག་ནི་སེལ་བ་བཞིན་། །ཐུབ་པས་གསུངས་པའི་ལེགས་ཆོས་ལེགས་ བཞག་པ།།རྩ་བ་ཆོས་དབྱིངས་བཅས་ལ་དེས་བློ་བཞག་།དྲན་པའི་རྒྱུད་ནི་རྟོག་པ་ཙམ་ཤེས་ནས། །ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་བརྟན་མྱུར་འགྲོ་། །དེ་ལྟར་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་པ་ལ། དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་དྲུག་གིས་འཇུག་གོ་། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་འཇུག། ཇི་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་དེ་ལ་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་མ་ཆགས་པ།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ལ་ལྟུང་བ་མེད་པ། སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལ་འཁྲུག་པ་མེད་པ། བསྒོམ་པ་ལ་ལེ་ལོ་མེད་པ། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྒྱུ་འདི་དག་ལ་མི་འཇུག་པ། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་འཇུག་གོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་འཐོབ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདིའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་ཀྱང་།བསྟན་པ་ལ་མོས་པ་དང་། རོ་མྱོང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཚུལ་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་དག་གི་།དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོགས་དང་། །བཟོད་རྣོན་ཐོབ་དང་རང་གི་ཐེག་།ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བསྟན་པ་ལ། །རྟོག་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། །འདོད་པ་དང་ནི་མོས་པ་དག་།དག་ པ་བསམ་པ་དག་པ་ཉིད།།སྔ་ལོགས་སུ་ཡང་ཆོས་རྒྱུན་དེར། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མཐོང་བས་ན། །བྱང་ཆུབ་ཉེ་བར་རྟོགས་གྱུར་ནས། །ཚེགས་མེད་པར་ནི་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གིས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་ བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཚོགས་དང་། བཟོད་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། རྟགས་དང་། ཕན་ཡོན་གྱིས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གྲངས་དང་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་དང་། །གོ་ རིམས་ངེས་ཚིག་གོམས་བྱས་ཡོན་ཏན་དང་།།རབ་ཏུ་དབྱེ་དང་བསྡུ་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །ཡོན་ཏན་ཕན་ཚུན་རྣམ་ངེས་ཤེས་པར་བྱ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཁོ་ན་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ པར་འགྲུབ་པའི་གཞིའི་གནས་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་མཐུན་པས་དྲུག་ཉིད་དོ།

请彻底了知无所执取。因此要了知无所执著。由此触及无所缘。如是在大乘经庄严论中，又出现了现观偈颂：菩萨积集无边无际的福德智慧资粮，为了善巧决定思维诸法，通过言说因缘而了知诸义相。
了知义理仅是言说后，安住于如是唯心性中。因此远离二相之特征的法界即成为现前。了知除心外别无他物后，因此也了知心亦是空性。具慧者了知二者皆空后，安住于无二之法界中。
以无所得智力平等随行，具慧者恒时永远地，遣除其厚重过失积聚，如同大药消除毒素。善巧安立佛所说善法，以此智安住于具根本法界。了知念续仅是分别后，迅速稳固趣向功德大海彼岸。
如是已说入于所知相，其因与果应如何观察？以布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧六波罗蜜多而入。如何以六波罗蜜多入于唯识性？六波罗蜜多入于其中有何果？
于此菩萨于诸受用全无贪著，于诸戒律无有违犯，于诸苦难无有扰乱，于修行中无有懈怠，不入此等散乱之因，一心专注，如理抉择诸法，依止六波罗蜜多而入唯识性。
入唯识性的菩萨以清净增上意乐所摄持而获得六波罗蜜多。如是虽无行持六波罗蜜多的加行，但以信解教法、品味、随喜、欢喜作意，也能以恒常相续不断的方式圆满修习六波罗蜜多。
此处偈曰：菩萨清净之白法，圆满一切及利根，获得并于自乘中，宣说甚深广大法。为了了知唯是分别，为了获得无分别智，欲乐以及胜解等，清净意乐即清净。
于前际中法流中，由见诸佛故，证悟菩提近在前，无勤即可得。此等偈颂以八相遍示清净增上意乐之一切相，即资粮、忍辱、所缘、作意、对治、自相、标志、利益，应知与偈颂根本依次配合。
应知彼等数量及其相，次第词义修习功德及，广分摄略与违品，功德互相决定性。何故唯六波罗蜜多？以相应违品、建立对治、圆满一切佛法之所依、成熟一切有情故唯六。

།མི་འཕགས་པའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། མི་འཕགས་པའི་རྒྱུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཁྱིམ་ལ་ ཆགས་པའོ།།སྤགས་པ་ལྡོག་པའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ནི་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡུན་རིང་པོར་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའོ། ། སྤགས་ནས་མི་ལྡོག་པའི་ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོས་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རྣམ་པར་མི་གཡེང བའི་རྒྱུ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་གཅིག་འགྲུབ་བོ།།རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་དུ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ འགྲུབ་པའི་གཞིའི་གནས་ཀྱིས་གྲངས་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱུ་འདི་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདམས་ པར་བྱ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་མཐུན་པས་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟའོ། །འོ་ན་འདི་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། དམ་པ་དྲུག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གནས་དམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གནས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོ་དམ་པ་ནི་མཐའ་དག་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་དམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་དམ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ དམ་པ་ནི།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པ་དམ་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ནམ། ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྦྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྦྱིན་པ་ཡིན་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་མུ་བཞིའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་མུ་བཞི་ཅི་རིགས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་ འདི་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཞེ་ན།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྔ་མ་རྣམས་དེའི་ཕྱི་མ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕུལ་དུ་ བྱུང་བར་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སོ།།སེར་སྣ་དང་དབུལ་བ་འཇོམས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་སྦྱིན་པའོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ངན་འགྲོ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ཚུལ་ ཁྲིམས་སོ།།ཁྲོ་བ་དང་འཁོན་པ་ཟད་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དག་ལ་བདེ་བར་བྱེད་པས་བཟོད་པའོ། །ལེ་ལོ་དང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤེལ་བ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་བརྩོན་འགྲུས་སོ།

为对治非圣者之因，有布施波罗蜜多和持戒波罗蜜多。非圣者之因即是贪著受用和贪著家居。
为对治退失之因，有安忍波罗蜜多和精进波罗蜜多。退失之因即是轮回众生邪行所生之苦，以及长期修习善法而生厌倦。
为对治不退而虚耗之因，有禅定波罗蜜多和智慧波罗蜜多。虚耗之因即是散乱和邪慧。
如是以违品和对治安立数量。
以四波罗蜜多为不散乱之因，成就一个不散乱波罗蜜多。
依于彼不散乱，为如实现前通达法性故，圆满成就佛法。
如是以圆满成就一切佛法之基础安立为六数。
以布施波罗蜜多利益众生，以持戒波罗蜜多不害众生，以安忍波罗蜜多对害心平等，以精进波罗蜜多成办事业，
以此等利益之因使众生堪能成熟。
其后，为令心未得等持和已得等持者解脱，教导令其成熟。
如是应视为随顺成熟一切众生而安立数量。
若问此等之相应如何观察？应以六种殊胜观察：
所依殊胜，是菩提心所依故；
事物殊胜，是遍行一切故；
所为殊胜，是为一切众生利乐故；
方便善巧殊胜，是无分别智所摄持故；
回向殊胜，是回向无上正等菩提故；
清净殊胜，是无烦恼障和所知障而圆满成就故。
若问：凡是布施皆是波罗蜜多耶？凡是波罗蜜多皆是布施耶？
是布施而非波罗蜜多等四句分别。如布施一样，其余波罗蜜多亦应随理观察四句分别。
若问：为何如此次第宣说此等波罗蜜多？因前波罗蜜多顺生后者故。
若问：此等之词义应如何观察？超胜一切世间、声闻、缘觉之布施等善法而到彼岸故，名为诸波罗蜜多。
以摧破悭吝和贫穷，获得广大受用和福德资粮，故名布施。
以息灭恶戒和恶趣，获得善趣和三摩地，故名持戒。
以灭尽嗔恚和怨恨，令自他安乐，故名安忍。
以远离懈怠和诸不善法，圆满增长无量善法，故名精进。

།རྣམ་པར་གཡེང་བ་ སེལ་བ་དང་།ནང་དུ་སེམས་གནས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་བསམ་གཏན་ནོ། །ལྟ་བར་གྱུར་བ་དང་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ཤེས་རབ་བོ། །འདི་དག་སྒོམ་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་སྒོམ་པ་ རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་སྒོམ་པ་དང་། མོས་པ་སྒོམ་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྒོམ་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་སྒོམ་པ་བཞི་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་པ་ནི། །གང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཛད་པ་ ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ན།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་ནི། རོ་མྱོང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་དང་། རྒྱུན་རིང་པོའི་བསམ་ པ་དང་།དགའ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པ་དང་། ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། དགེ་བའི་བསམ་པ་དང་། བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་སྒོམ་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཇི་སྙེད་ཀྱིས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དེ་སྙེད་ཀྱི་དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་བདག་གི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་སོ་སོར་བཀང་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་ལ་དབུལ་བས།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་མི་ངོམས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་བསམ་པར་འགྱུར་ལ། དུས་དེ་སྲིད་ཁོ་ནར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་ཡོངས་སུ་གང་བར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་བཞི་བྱེད་ཅིང་། ཡོ་བྱད་ཐམས་ ཅད་དང་མི་ལྡན་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་མི་ངོམས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་ དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་བསམ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པའོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་དེ་མི་འདོར་བ་འདི་ནི་དེའི་རྒྱུན་རིང་པོའི་བསམ་པའོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དྲུག་གིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་པས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་གྱི་།ཕན་བཏགས་པ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགའ་བའི་བསམ་པའོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ནི་བདག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པར་མཐོང་གི།བདག་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པའོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པའོ།།གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་འདི་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བསམ་པ་སྟེ་བསམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རོ་མྱང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་མོ། །གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བསམ་པ་དྲུག་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྟེ།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་མོ།

消除散乱，成就内心安住，故为禅定。消除一切邪见和错乱的智慧，以及完全如实了知一切诸法，故为智慧。若问如何观察这些修行，略说应当观察五种修行：随行修行、胜解修行、作意修行、方便善巧修行和成就事业修行。其中前四种修行如前所述。成就事业修行即是诸佛事业任运不断时，诸波罗蜜圆满之时的波罗蜜修行。
作意修行是以品味、随喜、欢喜作意、不知足心、长时心、欢喜心、报恩心、大我心、善心等六种心所摄持的修行。若菩萨于无数劫所需时间的每一刹那中，悉皆布施自身，以及以七宝遍满恒河沙数世界供养如来，直至安住菩提心之间都不知足，此即是菩萨的布施心。
于此期间，于三千大千世界遍满火中的每一刹那中行四威仪，虽无一切资具，仍现前持戒、忍辱、精进、禅定、智慧之心，直至安住菩提心之间都不知足，此即是菩萨的持戒、忍辱、精进、禅定、智慧之心，这就是菩萨的不知足心。
菩萨直至安住菩提心之间都不舍离此不知足心，这就是其长时心。菩萨以六波罗蜜利益众生而极为欢喜，但众生对此利益并非如此，这就是菩萨的欢喜心。
菩萨见到所有被六波罗蜜利益的众生都是对自己极为有恩，而见自己对这些众生并非如此，这就是菩萨的报恩心。菩萨如是以六波罗蜜所积累的善根回向众生获得所欲果报，这就是菩萨的大我心。
菩萨如是以六波罗蜜所积累的善根与一切众生共同回向无上正等正觉，这就是菩萨的善心。以此六种心所摄持而修习品味作意。
菩萨对其他无量趣入六种心修行等的菩萨们的善根随喜，如是以六种心所摄持而修习随喜作意。

།གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒོམ་པ་བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་།བདག་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་དགའ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ ཟིན་པའི་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་མོ།།གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོམ་པ་བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་འདི་ཐོས་ནས། དང་བའི་སེམས་གཅིག་ཀྱང་སྐྱེད་པ་དེ་དག་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཉེས་པ་བྱས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་བཤིག་པར་འགྱུར་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་དང་། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྦྱོར་བའི་ བརྩོན་འགྲུས་དང་།མི་ཞུམ་ཞིང་མི་འཁྲུགས་པ་ལ་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། གནས་པ་དང་། མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་ བོ།འདི་དག་བསྡུས་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། འདི་དག་གིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་དང་མཐུན་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་བསྡུས་པར་བལྟ་ཞེ་ན། དེའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེའི་གཞི་དང་། དེའི་འབྲས་བུས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་གི་ཕན་ཡོན་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་ཚེ། དབང་ཕྱུག་བསྡུས་པ་དང་། ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་བསྡུས་པ་དང་། ཕྱོགས་གང་དང་གཡོག་འཁོར་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་འགྲུབ པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་།གནོད་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། བཟོ་དང་། བསྟན་བཅོས་དང་། རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། མངོན་པར་མཐོ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ནོ།།འདི་དག་གི་ཕན་ཚུན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལ་ལར་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའི་སྒྲར་བསྟན། ལ་ལར་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན། ལ་ལར་ནི་ བཟོད་པའི་སྒྲར་བསྟན།ལ་ལར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན། ལ་ལར་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྒྲར་བསྟན། ལ་ལར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བ་ན། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འགྲོ་བ་ལས་དགོངས་པའོ། །དེ་ལྟར་ ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྟན་ནས།དེ་སྒོམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་རྣམས་སུ་བལྟ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱང་ དཀའ་བ་དང་།མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནོ། །འདི་དག་བཅུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ རྣམ་པ་བཅུ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ཉིད་གནས་སོ།

再者，菩萨以六种意乐摄持一切众生修习六波罗蜜多，以六种意乐摄持精进修习自己的六波罗蜜多，直至安住菩提道场之间皆生欢喜。如是菩萨以六种意乐摄持而修习欢喜作意。若有人听闻此菩萨以六种意乐摄持的作意修习后，即使只生起一念净信，也将获得无量福德，且能摧毁一切所造罪业的障碍，更何况菩萨呢？
若问此等波罗蜜多的差别如何观察？应当观察为三三种：布施有法施、财施、无畏施；持戒有律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒；安忍有耐怨害忍、安受苦忍、谛察法忍；精进有披甲精进、加行精进、不屈不挠无足精进；禅定有安住、引发、办事禅定；智慧有无分别加行、无分别、无分别后得智慧。
若问如何观察此等总摄？由于此等摄持一切善法的相、随顺及果故。若问如何观察此等违品摄持一切烦恼？由其相、所依及果故。
若问如何了知此等波罗蜜多的功德？菩萨们在轮回中时，摄受自在、摄受尊贵出生、摄受十方大眷属、成就广大事业所摄持、无害、摄持微少烦恼、摄持一切工巧明处的善巧、无过失增上、乃至安住菩提道场之间利益一切众生而住，此即是菩萨们的功德。
若问如何观察此等互相决定？世尊于某处以布施名说一切波罗蜜多，于某处以持戒名说，于某处以安忍名说，于某处以精进名说，于某处以禅定名说，于某处以智慧名说。此中密意为何？于修习一切波罗蜜多时，意在显示此等一切行持趣入。
如是宣说所知相的因果后，若问如何观察其修习差别？应观察为十地，其为何？欢喜地、离垢地、发光地、焰慧地、极难胜地、现前地、远行地、不动地、善慧地、法云地。
若问如何观察此等安立为十地？为对治无明十种违品故。如是于所知法界十种相中，安住十种违品无明。

།ཤེས་བྱ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པ་བཅུ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ས་དང་པོ་ལ་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་མཆོག་གི་དོན་དུའོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དོན་གྱི་ མཆོག་ཏུའོ།།བཞི་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུའོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དོན་དུའོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུའོ། །བདུན་པ་ལ་ནི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དོན་དུའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་ནི་བྲི་བ་མེད་ཅིང་ལྷག་པ་ མེད་པའི་དོན་དང་།མཚན་མ་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དང་། ཞིང་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དུའོ། །དགུ་པ་ལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དུའོ། །བཅུ་པ་ལ་ནི་ལས་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དང་། གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དུ་ཤེས་པར་ བྱའོ།།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དོན་མཆོག་གི་དོན། །རྒྱུ་མཐུན་དོན་གྱི་མཆོག་ཉིད་དང་། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དོན་མེད་དང་། །རྒྱུད་རྣམས་ཐ་དད་མེད་པ་དང་། །ཉོན་མོངས་རྣམ་དག་མེད་དོན་དང་། །ཐ་དད་མེད་པའི་དོན་ཉིད་དང་། །བྲི་མེད་འཕེལ་བ་མེད་དོན་དང་། །དབང་ནི་རྣམ་པ་ བཞི་ཡི་གནས།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མ་རིག་པ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་སྒྲིབ་པ་བཅུ། ས་བཅུའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི། །གཉེན་པོ་དག་ནི་ས་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་འདི་ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་རིག་ པར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐག་བསྲིངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉམས་པ་མེད་པའི་གནས་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་བཞི་པ་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྲེག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་ ལྔ་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།བདེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པས་དེ་བསྒྲུབ་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་དྲུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའི་གནས་ཡིན་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་ དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ས་བདུན་པ་ལ་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པའི་མཐར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མཚན་མ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཡོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཤེས་པ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་ཁོང་ན་ཡོད་པ་སྤྲིན་ལྟ་བུས་ནམ་མཁའ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཁེབས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་འདི་དག་ཐོབ་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཞིས་བལྟ་སྟེ། མོས་པ་ཐོབ་པས་ནི་ས་ལ་མོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་པ་ཐོབ་པས་ནི་ས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པ་ཐོབ་པས་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི དབྱིངས་རྟོགས་ནས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགྲུབ་པར་ཐོབ་པས་ནི་ས་འདི་དག་གི་སྒོམ་པའི་མཐར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་འདི་དག་གི་སྒོམ་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་ས་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པ་ན། རྣམ་པ་ལྔས་སྒོམ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ ལྟ་སྟེ།འདྲེས་པར་སྒོམ་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པར་སྒོམ་པ་དང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྒོམ་པ་དང་། འབར་བར་སྒོམ་པ་དང་། ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་སྒོམ་པས་སོ།

如何理解所知法界的十种形态？在第一地应当了知是遍行义。在第二地是殊胜义。在第三地是随顺殊胜义。在第四地是无所执取义。在第五地是无差别相续义。在第六地是非烦恼非清净义。在第七地是无差别诸法义。在第八地是无减无增义、具足相自在处义、具足刹土自在处义。在第九地是具足智慧自在处义。在第十地是具足业自在处义和具足陀罗尼三昧门自在处义。
此处偈颂：遍行义及殊胜义，随顺殊胜义，无所执取义，相续无差别，非烦恼清净义，无差别义，无减无增义，四种自在处。
对于法界的无明，非烦恼性障碍有十种，十地的违品，以地为对治。此无明对声闻来说非烦恼性，对菩萨来说应知是烦恼性。
为何称第一地为极喜地？因为首先获得能成办自他二利的能力。为何称第二地为离垢地？因为远离破戒垢染。为何称第三地为发光地？因为是定力和等持不退失的所依，成为大法光明之处。为何称第四地为焰慧地？因为以菩提分法烧尽一切障碍。为何称第五地为极难胜地？因为世俗谛与胜义谛二者互不相顺难以成办。为何称第六地为现前地？因为是了知缘起的所依，现证般若波罗蜜多。为何称第七地为远行地？因为到达加行所生行为的究竟。为何称第八地为不动地？因为一切相和功用不能动摇。为何称第九地为善慧地？因为获得最初的无碍解智。为何称第十地为法云地？因为如云遍覆虚空般广大的障碍，含摄一切所缘诸法智慧的陀罗尼三昧门，并圆满法身。
如何观察获得这些地？应从四个方面观察：以信解获得是因为对地生起胜解；以行为获得是因为获得与地相应的十种法行；以证悟获得是因为在初地证悟法界后证悟一切；以成就获得是因为到达这些地的修行究竟。
如何观察这些地的修行？在此菩萨于诸地修习止观时，以五种方式修行。何为五种？即：杂染修、无相修、任运修、炽盛修、无足修。

།སྒོམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལྔ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པར་རྣམ་ པར་དག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོང་མ་བས་ཆེས་གོང་མའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །གཙོར་ན་ས་བཅུ་དག་ཏུ་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་སྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ།དྲུག་ཏུ་ནི་དྲུག་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །ཕྱི་མ་བཞིར་ནི་བཞི་སྟེ། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། ཕྱི་མ་ལ་སྨོན་ལམ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྐྱེན་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྒྱུན་མི་འཆད་ པར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མྱོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་བལྟའོ། །ས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་གིས་ས་བཅུ་ པོ་འདི་དག་གི་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།གང་ཟག་ལྔ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མཚན་མ་ལ་ སྤྱོད་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དག་ནི་ས་དྲུག་པོ་དག་དང་། བདུན་པ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་པས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ནི། །དེ་ཡན་ཆད་ས་བཅུའི་བར་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པས་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ།བཟང་དང་སྨོན་པའི་སྟོབས་ཅན་དང་། །སེམས་བརྟན་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲངས་མེད་གསུམ། །ཀུན་ཏུ་རྩོམ་པ་མཛད་ཅེས་བརྗོད། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྒོམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།མདོར་བསྡུ་ན་ཁྱད་པར་བཞིས་ཁྱད་པར་དུ་བལྟ་སྟེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། བསླབ་པ་ཐུན་མོང་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཟབ་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བལྟའོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ནི། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་ བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རྟེན་གྱི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་གྱི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

通过这五种修行，菩萨成就五种果位。即是：每一刹那都能摧毁一切不善习气的根源，远离种种妄想而获得法喜，如实了知无量无边的一切法光明，于无分别中生起清净相应的无分别相，为圆满法身而摄受殊胜因缘。
主要是在十地中修习十波罗蜜多。在前六地修习前六波罗蜜多如前所说。在后四地修习后四波罗蜜多：方便波罗蜜多是以六波罗蜜多所积集的善根与一切众生共享，回向无上正等正觉。
愿波罗蜜多是为了摄受波罗蜜多的因缘，在后世成就种种愿望。力波罗蜜多是以观察和修习的力量，使六波罗蜜多相续不断地修行。智波罗蜜多是安立六波罗蜜多，以智慧体验法乐并令众生成熟。
这四波罗蜜多应当视为般若波罗蜜多的无分别智和后得智所摄。在一切地中也并非不修习一切波罗蜜多，因为这些法门都包含在波罗蜜多藏中。
若问需要多长时间才能圆满这十地的修行？五种补特伽罗需要三大阿僧祇劫才能圆满：信解行补特伽罗在第一阿僧祇劫圆满。清净增上意乐行者、有相行者和无相行者在六地和七地中以第二阿僧祇劫圆满。无功用行者从此以上直至十地以第三阿僧祇劫圆满修行。
此处偈颂说：'善根与愿力具足，心志坚定殊胜行，菩萨三大阿僧祇，精进修行如是说。'
如是宣说了因果修行的差别之后，若问应当如何理解增上戒律的殊胜性？如《菩萨地》中所说的菩萨律仪正受。
总之，应当从四种殊胜性来理解：差别的殊胜性、共同与不共同学处的殊胜性、广大的殊胜性和甚深的殊胜性。
其中差别的殊胜性是：律仪戒、摄善法戒和饶益有情戒。其中律仪戒应当理解为二种戒律的基础。摄善法戒应当理解为成就佛法的基础。饶益有情戒应当理解为成熟众生的基础。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ཐུན་ མོང་བ་ནི།རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསླབ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི། བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསླབ་པ་དེ་ལ་ནི་གང་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྟུང་བ་མེད་དོ། །གང་དུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྟུང་བ་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱིའོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལུས་དང་ངག་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལྟུང་བར་ཡང་འགྱུར་གྱི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མདོར་བསྡུ་ན་གང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པར་ཡང་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་བལྟའོ། རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་ཏེ། སྣ་ཚོགས་དང་ཚད་མེད་པའི་བསླབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཡོངས སུ་འཛིན་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་དེ་ལྟ་བུས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམ་པ་བཅུ་སྤྱོད་ཀྱང་། དེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་ཡང་མི་ འགྱུར་ལ།བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཡང་སྐྱེད་ཅིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའོ། །ཡང་སྤྲུལ་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཟབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེས་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱང་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གཙེ་བ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་ནས། སེམས་ཅན་འདུལ་བ་ལ་འགོད་དོ། །སྐྱེས་པའི་རབས་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པས། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱ་བས། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པས། གཞན་དག་སེམས་དང་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ བའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡང་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་འདི་བཞིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་བསླབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་དེ།དཔེར་ན་འདུལ་བར་བསྙད་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།། །།བམ་པོ་བཞི་པ་སྟེ་ཐ་མའོ། །དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་དྲུག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དམིགས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གཉེན་པོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མངོན་པར་སྒྲུབ་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ལས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བ་དང་། བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསགས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་བཟང་སྐྱོང་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས།ཁྱེའུས་ཁྱེའུ་དབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་དག་གིས་གནས་གང་ནས་གང་དུ་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

菩萨们与声闻共同的学处是：因为不行持一切本性罪过。不共同的学处是：因为行持一切制罪过。在这些学处中，凡是声闻有过失的地方，菩萨无过失；凡是菩萨有过失的地方，声闻无过失。
菩萨们的戒律是身、语、意三者。声闻们的只是身和语。因此，菩萨们会有意的过失，而声闻们则没有。
总之，凡是无罪过而利益一切众生的身、语、意业，菩萨都应当行持。对此也应当学习，如是应当以共同和不共同来观察差别。
广大性的差别是因为四种广大性：种种无量学处的广大性、摄持无量福德的广大性、摄持利益安乐一切众生的意乐广大性、依止无上正等正觉的广大性。
其中甚深性是：具有方便善巧的菩萨们虽然行持杀生等十种业，但不成为罪过，反而生起无量福德，并且迅速现前证得无上正等正觉。
又应当了知变化的身语业也是菩萨甚深的戒律，以此虽行王政，示现种种损恼众生，却安置众生于调伏中。以示现种种本生故事，通过损恼某些众生而显示利益其他众生，成就其他众生以信心为先的成熟。这是菩萨戒律甚深性的差别。
总之，应当了知以这四种差别，菩萨的戒律律仪是殊胜的。以这种分类，菩萨学处的分类无量，如在广说律仪的经典中所说。
第四品终。
如是显示增上戒的差别后，增上心的差别应当如何观察呢？总之，应当以六种分类来观察：所缘的分类、种种性的分类、对治的分类、堪能性的分类、成就的分类、事业的分类。
因为缘于大乘法故；因为大乘显现、一切福德圆满积聚、贤守等三昧王等种种无量三昧故；因为以缘一切法混合的智慧，如童子出童子的方式，从阿赖耶识中出除一切障碍习气故；因为以禅定之乐，随欲受生于任何处故。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་ པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་།གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། འབར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོར་བསྒྱུར་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། སྡུད་པ་དང་། རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཐམས་ཅད་འཇོག་པ་དང་། སྐལ་བ་ མཉམ་པས་འགྲོ་བ་དང་།སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་མི་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། དབང་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། སྤོབས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། བདེ་བ་སྦྱིན་པ་དང་། འོད་ཟེར་གཏོང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ བསྡུས་པ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁས་བླང་བར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྡོག་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་ མི་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱིར་མི་ཕྱོགས་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལས་ཕྱིར་མི་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། གནོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་ལ་མངོན་དུ་ ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་གོས་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། རྟོག་པ་མེད་པར་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། ཟབ་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པར་ དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འབྱེད་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི།འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཡང་། དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ དོན་ཐམས་ཅད་མཛད་པ་དག་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ལ། དེ་དག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་ཕོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ཅུང་ཟད་མི་སྦྱིན་ལ་དེ་ཕྱོགས་ བཅུའི་འཇིག་རྟེན་སྦྱིན་པ་བྱ་བ་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་གོ།།ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་འདོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་མོས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དད་པས་མི་འགྲོ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་བདག་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལན་འགའ་སྦྱིན་པ་ཅི་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ སྦྱིན་པ་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་དག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེར་སྣ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མཐའ་ལ་མི་གནས་པར་གྱུར་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་བདག་པོ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མི་ཟད་པ་ལ་མི་གནས་པར་གྱུར་པའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྲོག་ཆགས་ རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་བཟློག་པའོ་།།ཇི་ལྟར་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སུས་ཀྱང་མ་བྱིན་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལེན་པའོ།

在一切世间界中成就无碍神通，能动摇、燃烧、遍满、显示、转变他物、往来、收摄、广大、安置一切色身、以平等福德而行、能显现亦能隐没、自在、安立他人神通、辩才、正念、赐予安乐、放射光明的大神通成就，为成就摄集一切难行之十种难行。十种难行是：难以承担的难行，是为发大菩提愿而承担。难以不退的难行，是为不被轮回诸苦所退转。难以不背离的难行，是为不被一切众生的邪行所背离。难以趣向的难行，是为趣向利益一切加害众生。难以不染的难行，是为虽生世间而不为世间法所染。难以胜解的难行，是为无分别而于大乘一切广大性和甚深性生起胜解。难以证悟的难行，是为证悟人法二无我。难以通达的难行，是为通达如来深意所说甚深义。难以不分别无烦恼的难行，是为虽不舍轮回而无烦恼。难以加行的难行，是为诸佛安住于解脱一切障碍中，乃至轮回边际自然成办一切众生利益而修行。
关于难以通达的难行中诸佛所说的意趣，他们是如何通达的呢？譬如，何谓菩萨具有布施？若不行少许布施而趣入十方世界无量布施事业。何谓欲行布施？若于一切布施不生欲求。何谓信解布施？若不以信心趣向诸如来。何谓趣入布施？若不以自我趣入布施，即所谓自然而施。何谓喜爱布施？若从不行任何布施。何谓布施广大？若于布施生无实质想。何谓清净布施？若生起悭吝。何谓圆满布施？若不住于边际。何谓布施自在？若于布施无有主权。何谓无尽布施？若不住于无尽。如是布施，乃至持戒等直至般若，皆应如理了知。何谓杀生？若令众生极度远离轮回。何谓不与取？若未经任何人给予而自取一切众生。

།ཇི་ལྟར་ན་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པའོ་ཞེས་སྤྱོད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྫུན་དུ་ སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་གང་བརྫུན་པ་དེ་ལ་བརྫུན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཕྲ་མ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་མཆོག་གིས་རྟག་ཏུ་གནས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ངག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཤེས་བྱའི་ཕ་རོལ་ཏུ་གནས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་ ཞེ་ན།གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྣབ་སེམས་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྒྱུན་དུ་བདག་བླ་ན་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་གནོད་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ ལ་འདིས་གནོད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གང་ཐམས་ཅད་ན་ཐམས་ཅད་ལ་འདུག་པའི་ལོག་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཟབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདིར་བསྟན་པ་ རྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་ཆོས་ རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་གཉེན་པོ་དག་དང་བཅས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཏུ་ ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །མི་གོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་གོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་གོས་པ་མེད་པའི ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཟབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བལྟའོ།།དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། གཞི་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། བརྒལ་བའི་ལན་དང་། རྟེན་ དང་།གྲོགས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ དཔེ་དང་།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་དང་། ཟབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་།རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདའ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་བཀྲ་ བར་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། རྣམ་པ་འདི་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如何是邪淫呢？若对欲望行邪淫。
如何是妄语呢？若对虚妄说为虚妄。
如何是离间语呢？若以空性安住之最胜而恒常安住。
如何是粗语呢？若安住于所知的彼岸。
如何是绮语呢？若详细分别宣说一切法。
如何是贪心呢？若恒常获得无上禅定。
如何是具有害心呢？若以此损害一切烦恼心。
如何是邪见者呢？若如实见到一切处一切中所住的邪见。
关于'诸佛法甚深'，什么是诸佛法甚深呢？此处所说，常法是诸佛法，因为法身是常。断法是诸佛法，因为断除一切障。生法是诸佛法，因为化身出生。
所缘法是诸佛法，因为缘取八万四千众生行为及其对治。具贪法是诸佛法，因为具贪众生执著为我。
如是具嗔法是诸佛法，具痴法是诸佛法，凡夫法应视为诸佛法。
不染法是诸佛法，因为真如成就不为一切障所染。无染著法是诸佛法，因为虽生世间而不为世间法所染著。
因此说诸佛法甚深。应观察菩萨三昧业的差别，为修习波罗蜜多、成熟众生、清净佛土、成就一切佛法。
如是显示增上心的殊胜后，如何观察增上慧的殊胜呢？应以无分别智的自性、处所、基础、所缘、行相、答辩、所依、助伴、异熟、等流、出离、究竟、加行所生、无分别、后得功德、差别、无分别与后得譬喻、任运成就、甚深性来观察无分别智即是增上慧的殊胜。
其中，以五种方式远离是无分别智的自性：远离作意、远离有寻有伺地的超越、远离想受灭近寂、远离色的自性、远离真实义的显现执著，应知无分别智远离这五种。

།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས།། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། །རྣམ་པ་ལྔ་ནི་རྣམ་སྤངས་ཤིང་། །ཡང་དག་དོན་ལ་བཀྲར་འཛིན་མེད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གནས། །སེམས་མིན་སེམས་ནི་ཁོ་ན་སྟེ། །དོན་ལ་མི་སེམས་རྒྱུས་བྱུང་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཞི། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་རྗོད་བཅས་པའི། །ཡིད་བྱེད་དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི། །ཆོས་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད། །བདག་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་རྣམ་པ་ནི། །ཤེས་བྱ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ། །མཚན་མ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྦྱོར་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་དེ་། །རྣམ་བརྟགས་དེ་ལས་གཞན་དུ་མིན། །ཡི་གེ་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བས་ན། །དོན་དེ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །རྗོད་པ་ མེད་པར་བརྗོད་བྱ་ལ།།ཤེས་པ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འགལ་བའི་ཕྱིར་ན་བརྗོད་ལ་མིན། །དེ་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་རྗེས་ལ། །ཐོབ་པའི་སྤྱོད་པའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱིས་ཤེས།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གྲོགས། །ལམ་གཉིས་སུ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རྣམ་སྨིན་ནི། །སངས་རྒྱས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སུ་སྟེ། །སྦྱོར་བ་དང་ནི་ཐོབ་པས་སོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས།།རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ནི། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཚེ་རྣམས་སུ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་འགྲོ་བར་འདོད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་འབྱུང་བ་ནི། །ས་བཅུ་དག་ཏུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཐོབ་པ་དང་ནི་གྲུབ་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས།།རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པ། །དག་པའི་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་ཕྱིར་དང་། །དབང་གི་མཆོག་ནི་ཐོབ་ཕྱིར་རོ།

如前所说无分别智的建立，今以偈颂说明：
诸菩萨应知，无分别之体性，远离五种相，于真实义中无执著。
诸菩萨应知，无分别之处，非心唯是心，因缘生故不思义。
诸菩萨应知，无分别之基，具有言说习气，如理作意。
诸菩萨应知，无分别所缘，诸法不可说，无我及真如。
诸菩萨应知，无分别之相，即于所知境，无有诸相。
从修习所生，其自性即是，非离彼分别，以字相连故，义从修习生。
于无言说中，所诠义不能，心识得趣入，相违故非说，是故一切法，皆不可言说。
无分别智慧，是诸菩萨之，后得行所依，以彼增长故。
诸菩萨应知，无分别助伴，说有二种道，即五度自性。
诸菩萨应知，无分别异熟，有二佛坛城，由修习及证。
诸菩萨应知，无分别等流，于后后世中，渐趣殊胜道。
诸菩萨应知，无分别生起，应知在十地，以证得成就。
诸菩萨应知，无分别究竟，以得清净三身，及得最胜自在。

།རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་། །དད་པ་ཙམ་དང་མོས་པ་ཡིས། །སྡིག་པ་སྣ་ཚོགས་དྲག་རྣམས་ཀྱིས། །གོས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན། ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་། །སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། །ཐོབ་དང་གྲུབ་དང་ལྡན་པས་ན། །གོས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་། །གོས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་རྣམ་རྒྱུ་ཡང་། འཇིག་རྟེན ཆོས་ཀྱིས་རྟག་མི་གོས།།ལྐུགས་པས་དོན་ནི་མྱོང་འདོད་དང་། །ཇི་ལྟར་ལྐུགས་པས་དོན་མྱོང་དང་། །མ་ལྐུགས་པས་ནི་དོན་མྱོང་ལྟར། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །རྨོངས་པས་དོན་ནི་མྱོང་འདོད་དང་། །ཇི་ལྟར་རྨོངས་པས་དོན་རྨོངས་དང་། མ་རྨོངས་པས་ནི་དོན་རྨོངས་ལྟར། །ཡེ་ཤེས་ གསུམ་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན།།ལྔ་པོས་དོན་ནི་མྱོང་འདོད་དང་། །ཇི་ལྟར་ལྔ་པོས་དོན་མྱོང་དང་། །ཡིད་ཀྱིས་དོན་ནི་མྱོང་བ་ལྟར། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །བསྟན་བཅོས་མི་ཤེས་བསྟན་བཅོས་འདོད། །ཆོས་དང་དོན་མྱོང་གོ་རིམས་ལྟར། །སྦྱོར་བ་ལས་ནི་བྱུང་བ་སོགས། །ཤེས་ གསུམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བྱ།།མི་ཞིག་མིག་ནི་བཙུམས་པ་ལྟར། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཤེས་དེ་འདྲ། །དེ་ཉིད་མིག་ནི་ཕྱེ་བ་ལྟར། །དེ་རྗེས་ཐོབ་པའི་ཤེས་དེ་འདྲ། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཤེས་དེ་ནི། །ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་སྣང་བ་ལྟར། །དེ་ཡི་ རྗེས་ཐོབ་ཤེས་དེ་འདྲ།།ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་སིལ་སྙན་དག་།རྟོག་པ་མེད་པ་རང་ལས་བྱུང་། །དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་རྟོག་མེད་པར། །སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་། །དེ་ལ་མ་ཡིན་གཞན་ལ་མིན། །མི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་པའང་མིན། །ཤེས་བྱ་དང་ནི་ཁྱད་མེད་པའི། །ཤེས་གང་དེ་ནི་ མི་རྟོག་ཉིད།།རྣམ་པར་བརྟག་བྱ་མེད་པས་ན། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པར་གང་ཕྱིར་བཞེད། །དེ་ཕྱིར་ཤེས་དེ་མི་རྟོག་ཉིད། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འཕེན་པ་དང་། གོམས་པ་ལས་ བྱུང་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆོག་ཤེས་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། རྣམ་པར་ གཞག་པ་དང་།འདྲེས་པ་དང་། འབྱོར་བ་ལ་དཔྱོད་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན་དག་ནི། ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་མི་རྣམས་དང་། །ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འོས་འོས་སུ། །དངོས་གཅིག་ཡིད་ནི་ཐ་དད་པས། །དོན་རྣམས་གྲུབ་པ་ མེད་པར་འདོད།།འདས་སོགས་དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་དང་། །གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ལ། །དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །དོན་ནི་དོན་དུ་གྲུབ་ན་ནི། །ཡེ་ཤེས་རྟོག་པ་མེད་མི་འགྱུར། །དེ་མེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད། །འཐོབ་པར་འཐད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་དང་། །བསམ་གཏན་པ་ཡི་མོས་དབང་གིས། །འདི་ལྟར་ས་ལ་སོགས་པ་དག་།དངོས་པོ་དེ་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་འགྲུབ་པ། །བློ་ལྡན་ཞི་བ་ཐོབ་པ་ཡི། །ཆོས་ཀུན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ། །དེ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་བ་རྟོག་མེད་ལ། །དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་ཕྱིར། །དོན་མེད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། །དེ་མེད་པས་ན་རྣམ་རིག་མེད། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཁྱད་པར་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒོམས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

无分别智慧，仅以信心和敬仰，不被各种强烈罪业所染污，如同虚空。
无分别智慧，因为从一切障碍中解脱，具足成就，不被染污，如同虚空。
无分别智慧，不被染污如同虚空，虽然在世间运行，却永不被世间法所染。
如同哑者欲体验义理，如同哑者体验义理，如同非哑者体验义理，这就是所说的三种智慧。
如同愚者欲体验义理，如同愚者体验义理，如同非愚者体验义理，这就是所说的三种智慧。
如同五根欲体验义理，如同五根体验义理，如同意识体验义理，这就是所说的三种智慧。
不知论典而欲求论典，如同法与义的体验次第，从修习中所生等，三种智慧应如是了知。
如同一个人闭上眼睛，无分别智就是如此，如同睁开眼睛，后得智就是如此。
无分别智，应当了知如同虚空，如同其中显现色相，其后得智就是如此。
如同如意宝和乐器，无分别自然发声，如是恒常无分别中，佛陀事业种种显现。
非此非彼，非不知亦非了知，与所知无有差别，彼智即是无分别性。
因为无可分别，一切诸法本性，皆无分别故，此智即是无分别性。
其中修习无分别所生智慧有三种：因为从因缘、愿力和串习所生而分别。
无分别智慧也有三种：因为知足、无颠倒和无戏论而无分别。
其后得智有五种：因为通达、忆念、安立、混合、观察圆满而有差别。
其他关于无分别智慧成就的偈颂：饿鬼、畜生、人类和诸天，各随其类，同一事物因心识差别，诸义理皆无成就。
过去等如同梦境，及二种影像，因为无所缘，因为具有所缘，若义理成立为义理，智慧则不成无分别，无此则不应理，不能证得佛果。
菩萨获得自在力，以及禅修者信解力，如是地等诸法，成为如是所缘境。
于此分别成就，具慧获得寂静，于一切法作意中，如是显现为义理。
智慧运行无分别中，一切义理皆不显，应知无有义理，无此则无分别。
般若波罗蜜多与无分别智慧无有差别，如经中所说：菩萨以不住之方式住于般若波罗蜜多，由此修习其他诸波罗蜜多而圆满。

།ཇི་ལྟར་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གནས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ ངར་འཛིན་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་།དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་ གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་ལྔས་ཁྱད་པར་ཡོད་ པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཟད་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་དུ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་དེའི་གོང་ན་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཐེག་པ་ཆེས་ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། །རྣམ་ལྔ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཡི། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་དང་མི་རིང་བརྗོད། །གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ནོར་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་བྲེལ་ཕོངས་ཅན་དག་སྣང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དེའི་བགེགས་སུ་གྱུར་བའི་ལས་མཐོང་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དེ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་ན་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དང་། །ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པར་མཐོང་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དེ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་ན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དེ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་ཆེས མང་བ་དག་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་བྲེལ་ཕོངས་ཅན་དག་སྣང་ངོ་། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་དང་མངོན་འགྱུར་དང་། །སོགས་དང་གནོད་བྱེད་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །སེམས་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་མི་ འཐོབ་བརྗོད།།དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤོང་བ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ནི། གང་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དང་ བཅས་པས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་གནས་ཏེ་གནས་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་འཁོར་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །གནས་ནི་དེ་ཉིད་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ། གཞན་ གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།གཞན་གྱུར་པ་ནི་གང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ནས་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་ལྡོག་ཅིང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆར་གྱུར་པའོ། །གྱུར་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་ཅིང་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ནི་མོས་པའི་དབང་གིས་ཐོས་པའི་བག་ ཆགས་གནས་པ་དང་།འཛེམ་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་ཙམ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའམ། ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་ནས་གྱུར་པ་ནི་སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་ས་དྲུག་པའི་བར་དུ་དེ་ཁོ་ན་དང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་སྣང་བ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如何以不住的方式圆满成就呢？为了断除五种住处：断除外道我执的住处，断除未见真实的菩萨分别的住处，断除轮回和涅槃二边的住处，断除仅以断除烦恼障为满足的住处，断除不顾众生利益的无余涅槃界住处。
声闻智慧和菩萨智慧有何差别呢？应当了知有五种差别：无分别的差别是对蕴等诸法无分别的缘故。非局限的差别是完全通达真实、趣入一切所知相、为一切众生故非局限的缘故。不住的差别是因为不住涅槃的缘故。永恒的差别是因为在涅槃界中不会穷尽的缘故。无上的差别是因为在其上无有更殊胜的其他大乘的缘故。
此处偈颂：
悲心本性智，五种殊胜者，世间出世间，圆满不远说。
当菩萨如是具足增上戒、增上心、增上慧功德圆满，获得一切财富自在时，为何显现有贫穷众生呢？因为见到那些众生有业障碍，见到若给予受用会障碍善法生起，见到轮回现前，见到若给予受用会成为增长不善法的因，见到给予受用会成为损害更多其他众生的因，所以显现有贫穷众生。
业障及现前，增长与损害，诸菩萨由见，众生不得财。
如是已说增上慧的差别。如何观察断除的差别呢？菩萨们的断除即是不住涅槃。其特征是：以具足断除烦恼而不舍轮回的住处，即转依。
其中轮回是依他起自性，属于杂染分。涅槃是属于清净分的同一性。住处是属于二者的同一性，即依他起自性。转依是指依他起自性生起对治后，杂染分转变而成清净分。
转依略说有六种：微弱而增长的转依是由信解力而有闻熏习住，以及有惭愧者生起微小烦恼或不生起的缘故。证悟后的转依是已入地菩萨的，直至第六地之间真实与非真实显现近住的缘故。

།བསྒོམས་པས་ གྱུར་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།ས་བཅུའི་བར་དུ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གྱུར་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་སྣང་བ་དང་། མཚན་མ་ ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གྱུར་པ་དམན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱབ་ཀྱིས་བལྟས་པས་འཁོར་བ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྱུར་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཆོས་ ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་།དེ་ཉིད་ལ་ཞི་བར་མཐོང་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྱུར་པ་དམན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ན་ཉེས་དམིགས་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལས་ ཤིན་ཏུ་འདས་ཏེ།ཐེག་པ་དམན་པ་པ་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་མཚུངས་པའི་ཉེས་དམིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གྱུར་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་ཡོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རང་བཞིན་གནས་གྱུར་པའི་གཞིས་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགྲོ་བ་ ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་སྟོན་པས་འདུལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་།ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་འདུལ་ཞིང་འགོད་པ་ནི་ཕན་ཡོན་ནོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་བསྒྲིབས། །ཡང་ དག་མ་ཡིན་ཀུན་ཏུ་སྣད།།དེ་བསྩལ་ཡང་དག་ཐམས་ཅད་དུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྣང་། །དོན་མེད་པ་དང་དོན་ཡོད་པ། །མི་སྣང་སྣང་བར་ཤེས་པར་བྱ། །གནས་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ། །འདོད་དགུར་རྒྱུ་ཕྱིར་ཐར་པ་ཡིན། །འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། །མཚུངས་པར་ཤེས་པ་ ནམ་སྐྱེ་བ།།དེ་ཚེ་དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི། །འཁོར་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྱུར། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་འཁོར་བ་ནི། །གཏོང་བ་མ་ཡིན་མི་གཏོང་མིན། །དེ་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡང་། །ཐོབ་པ་མ་ཡིན་མི་ཐོབ་མིན། །དེ་ལྟར་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས པའི་སྐུ་ནི།གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དེ་ དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།འཕོ་བ་དང་། བལྟམས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གན་དུ་གཤེགས་པ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་། མཚན་ཉིད་དང་ནི་འཐོབ་པ་དང་། །དབང་དང་གནས་དང་ཡོངས་སུ་བསྡུས་དང་། །དབྱེ་དང་ཡོན་ཏན་ཟབ་པ་དང་། །དྲན་དང་ཕྲིན་ལས་སངས་རྒྱས་ཉིད། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་མཚན་ཉིད་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་གྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆར་གཏོགས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ལོག་ན་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།

修习所得的转依是有障碍者的，即至十地之间一切相不显现，唯显现真如之故。圆满果位的转依是无障碍者的，因为一切相不显现，极为清净的真如显现，并获得对一切相的自在力之故。
劣等转依是声闻的，因为通达人无我，并且极其背离轮回而完全舍弃轮回之故。广大转依是菩萨的，因为通达法无我，并且见到寂静的真如而断除烦恼但不舍弃之故。
如果菩萨有劣等转依有何过患？因为不观察众生利益而极其违背菩萨法性，会有与小乘解脱相同的过患。菩萨的广大转依有何利益？因为以自性转依为基础而获得对一切轮回法的自在力，在一切趣中示现一切众生之身，以种种善巧方便调伏，引导安立于三乘，这就是利益。
此处偈颂：对凡夫真实被遮蔽，非真实普遍显现。除此之外一切真实，于诸菩萨皆得显现。无义与有义，不显与显现应当了知。所依转变彼，随欲而行故是解脱。轮回与涅槃，平等智何时生，尔时因此故，于彼轮回即成涅槃。因此轮回即，非舍亦非不舍，是故涅槃亦，非得亦非不得。
如是宣说断除差别后，应当如何观察智慧差别？应当以佛陀的三身——自性身、受用圆满身和化身来观察智慧差别。其中自性身是如来们的法身，因为是一切自在力的所依故。受用圆满身是以种种佛眷属圆满庄严，依止法身，因为清净佛土并享受大乘法乐之故。
化身是依止法身，从住兜率天开始，示现降生、受用欲乐、出家、往诣外道处、苦行、现证菩提、转法轮、示现大般涅槃之故。此处总摄偈颂：相及获得与，自在处摄受，分别功德深，念及事业佛。
诸佛相为何？即法身。略说应知有五相：转依相是一切障碍烦恼分所摄的依他起自性若灭除，则从一切障碍解脱，并且对一切法自在力现前安住，转成清净分所摄的依他起自性之故。

།དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས། དབང་བཅུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཚེ་ལ་དབང་བ་དང་། སེམས་ལ་ དབང་བ་དང་།ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ལ་དབང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པ་ལ་དབང་བ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ ལམ་ལ་དབང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔས་བསྡུས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་ཆོས་ལ་དབང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལས་དང་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དང་།འདུས་བྱས་སུ་སྣང་བ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་པ་དང་གཅིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུད་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །གནས་ལ་ཐ་དད་ཡོད་མ་ཡིན། །སྔོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན། །དེ་ལ་གདགས་པས་ཐ་དད་མེད། །ཐ་དད་རིགས་ཕྱིར་དོན་མེད་ཕྱིར། །ཀུན་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་ལ་ནི་ སངས་རྒྱས་གཅིག་མིན་མང་པོའང་མིན།།རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་དང་། བྱ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་ དག་པ་དེ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་ན་དཔེ་མེད་པ་དང་། རྟོག་གེ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འདི་རེག་པས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཐོབ་ཅེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་ པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པས་ཐམས་ཅད་དུ་ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པ་དང་།སྒྲིབ་པ་སྲབ་མོ་གཞིག་པར་དཀའ་བ་ཤིགས་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་གནས་གྱུར་པས་ ཐོབ་པོ།།ཡང་དབང་འབྱོར་བ་རྣམ་པ་དུས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དབང་འབྱོར་བ་འཐོབ་ཅེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔས་འཐོབ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞིང་དང་། ལུས་དང་། མཚན་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང་། དབྱངས་མཐའ་ཡས་པ་དང་། སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མཐོང་བ་ལ་ དབང་འབྱོར་བ་དང་།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གྱུར་བའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་ལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་བདེ་བར་གནས་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྱུར་བའི་ཕྱིར་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྱུར་བའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་དང་། འཁོར་བསྡུ་བ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་བསྡུ་བ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ དབང་འབྱོར་པས་དབང་འབྱོར་པ་འཐོབ་བོ།

白法的自性特征是圆满六波罗蜜多而获得十种自在，其中：对寿命的自在、对心的自在、对资具的自在是由于圆满布施波罗蜜多的缘故。对业的自在、对出生的自在是由于圆满持戒波罗蜜多的缘故。对胜解的自在是由于圆满忍辱波罗蜜多的缘故。对愿的自在是由于圆满精进波罗蜜多的缘故。对五神通所摄的神变的自在是由于圆满禅定波罗蜜多的缘故。对智慧的自在和对法的自在是由于圆满般若波罗蜜多的缘故。
无二的特征是以有无二者皆无的特征，一切法无实有，以空性的特征为实有的缘故。有为与无为无二的特征是由于不被业和烦恼所造作，而于显现有为时能自在教示的缘故。差别与一性无二的特征是由于诸佛所依处无差别，以及无量相续现前圆满菩提的缘故。
此处偈颂：'由于无我执，所依无差别，随顺于往昔，假立无差别。由差别之理，由无义利故，由一切之故，由无始之故，于无垢依处，佛非一非多。'
常住的特征是由于真如清净的特征、往昔愿力，以及事业未圆满的缘故。不可思议的特征是由于彼真如清净唯自证知、世间无喻，以及非诡辩者的境界的缘故。
复次，如何最初即能证得此法身？由于善修大乘杂染法所缘无分别智，及其后得五种智慧，于一切处善积资粮，以金刚喻定摧破难坏的微细障碍，由此刹那即离一切障碍，以彼等转依而获得。
复次，法身获得几种自在？略说由五种获得：由色蕴转依故，获得对刹土、身体、相好、无量音声及顶相不可见的自在；由受蕴转依故，获得无过失、无量广大安乐住的自在；由想蕴转依故，获得以一切名身、句身、文身教示的自在；由行蕴转依故，获得对化现、转变、摄众、摄白法的自在；由识蕴转依故，获得对如镜智、平等性智、妙观察智、成所作智的自在而获得自在。

།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གནས་དུ་ཞིག་གི་གནས་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་གསུམ་གྱི་གནས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ནི། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གང་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རང་གི་དབྱིངས་བརྙེས་ནས།། རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་དགྱེས་བརྙེས་ལ། །དེ་མ་ཐོབ་པས་དགའ་དང་བྲལ་གྱུར་པ། །དེ་ཕྱིར་དེ་འདོད་པས་ན་དེ་ཐོབ་བྱོས། །མཐུ་དང་བྱ་བ་གྲུབ་དང་ཆོས་རོ་དང་། །དོན་དང་ཡོན་ཏན་འབྱོར་པ་དཔག་མེད་དང་། །རྟག་ཏུ་མི་ཟད་གཟིགས་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས། །དགྱེས་མཆོག་ཁ་ན་མ ཐོ་མེད་པ་བརྙེས།།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ནི། ཕལ་ཆེར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དུ་ཞིག་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྡུས་པར་ རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གྱུར་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་བས་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱུར་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པས་ནི་འདོད་པ་ ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ནས་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པས་གནས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་འབྱོར་བ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལས་སྣ་ཚོགས་གྱུར་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐ་སྙད་པས་ནི་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་བརྗོད་པར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་བསྟན་པ་མཁྱེན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེལ་བ་བས་ནི་གནོད་པ་དང་། །ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་གྱུར ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་མཁྱེན་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དྲུག་གིས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཐ་ དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།གནས་དང་། དགོངས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ ཡང་དགོངས་པ་དང་ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་གྱི།གནས་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཚད་མེད་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ཡོན་ཏན་ དུ་ཞིག་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དང་། བག་ཆགས ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་།བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ལྡན་ནོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ།།ཕྲད་དང་བྲལ་བར་དགོངས་པ་ཅན། །མི་འབྲལ་དགོངས་ཤིང་བདེ་དང་ལྡན། །དགོངས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་གྲོལ། །ཐུབ་པས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཟིལ་མནན། །ཁྱོད་ཀྱི་མཁྱེན་པས་ཤེས་བྱ་ཁྱབ། །སེམས་གྲོལ་ ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

如果问法身安住于多少处所，应当了知？简要而言，安住于三处：佛陀的种种安住处，在此偈颂说道：'由于佛陀证得自性界，获得五种自性之欢喜，未得此者远离喜悦故，因此应以希求而获得。具足威力事业成就法味，及无量义利功德圆满，恒时以无尽观照诸佛，获得最胜无过之欢喜。'
圆满报身的种种安住处是为了令诸菩萨得以成熟。化身的种种安住处主要是为了令诸声闻得以成熟。
如果问以多少佛法摄集法身，应当了知？简要而言以六种摄集：以佛法清净故，转依阿赖耶识而获得法身；以异熟故，转依有色根而获得异熟智；以安住故，转依欲行等而获得无量智慧安住；以自在力故，转依种种摄持业而获得于一切世界无碍神通智慧自在；以言说故，转依见闻分别识的言说而获得令一切众生心满意足的教法自在；以遣除故，转依遣除一切损害过失而获得遣除一切众生损害的智慧。应当了知以此六种佛法摄集诸佛法身。
如果问诸佛世尊的法身是异还是不异？由于处所、密意和事业无差别故说为不异。由于无量身证得圆满菩提故说为异。如同法身，报身也是由于密意和事业无差别故不异，但由于处所差别故非不异，因为处所无量而显现。化身也应如报身般观察。
如果问法身具足多少功德，应当了知：具足极为清净的四无量、八解脱、八胜处、十遍处、无烦恼、愿智、四无碍解、六神通、三十二大丈夫相、八十随好、四种一切清净、十力、四无畏、三不护、三念住、永断习气、无忘失法性、大悲、十八不共佛法、一切相智、圆满六波罗蜜多。
在此偈颂说道：'于诸众生具大悲，思维会遇及别离，思维不离具安乐，敬礼具此意乐者。解脱一切诸障碍，牟尼降伏诸世间，以汝智慧遍所知，敬礼解脱之心者。'

།སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཀུན། །མ་ལུས་པ་དག་འདུལ་མཛད་པ། །ཉོན་མོངས་སེལ་བ་སྙོན་རྨོངས་པ། །བརྩེར་བཅས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་ཆགས་མི་མངའ། །ཐོགས་པ་མི་མངའ་རྟག་ཏུ་ཡང་། མཉམ་པར་གཞག་ ཅིང་འདྲི་ཀུན་གྱི།།ལན་ལྡོན་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གནས་དང་གནས་པ་བཤད་བྱ་དང་། །ཚིག་དང་ཤེས་པ་སྟོན་པ་ལ། །རྟག་ཏུ་བློ་གྲོས་མི་ཐོགས་པ། །སྟོན་མཆོག་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆེད་དུ་བཞུད་དང་དེ་དག་གི་། ཚིག་དང་སྤྱོད་མཁྱེན་འོངས་པ་དང་། ། འགྲོ་དང་ངེས་འབྱུང་སེམས་ཅན་ལ། །ལེགས་འདོམས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱིས་ཁྱོད་མཐོང་ན། །སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར། །མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དད་འགྱུར་བར་། །མཛད་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ལེན་དང་གནས་དང་གཏོང་བ་དང་། །སྤྲུལ་པ་དང ནི་སྒྱུར་བ་དང་།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཡེ་ཤེས་ལ། །མངའ་བརྙེས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཐབས་དང་སྐྱབས་དང་དག་པ་དང་། །ངེས་འབྱུང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་སླུ་བའི། །བདུད་འཇོམས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ནི་སྤངས་པ་དང་། །ངེས་འབྱུང་ བགེགས་བྱེད་སྟོན་མཛད་པ།།བདག་གཞན་དོན་ལ་མུ་སྟེགས་གཞན། །མི་ཚུགས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཁོར་དུ་ཚར་གཅད་གསུང་མཛད་པ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཉིས་སྤངས་པ། །བསྲུང་བ་མི་མངའ་བསྙེལ་མི་མངའ། །ཚོགས་སྡུད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གཤེགས་ བཞུགས་ཀུན་ཏུ་རྟག་པར་ཡང་།།ཀུན་མཁྱེན་མ་ལགས་སྤྱོད་མི་མངའ། །ཁྱོད་ནི་ཡང་དག་དོན་དུ་ན། །ཀུན་མཁྱེན་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་མཛད་ལ། །ཁྱོད་ནི་དུས་ལས་ཡོལ་མི་གདའ། །རྟག་ཏུ་འབྲས་བུ་ཡོད་མཛད་པ། །མི་བསྙེལ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ ལོ།།འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་གདུགས་ཞག་གཅིག་།ལན་དྲུག་ཏུ་ནི་གཟིགས་མཛད་པ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་པོ། །ཕན་འདོགས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གཤེགས་དང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དང་། །མཁྱེན་པ་དང་ནི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས། །ཉན་ཐོས་དང་ནི་རང་སངས་རྒྱས། །ཀུན་ མཆོག་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཀུན། །སྐུ་གསུམ་དག་གིས་བརྙེས་གྱུར་པ། །ཀུན་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དོགས་གཅོད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྲི་བ་མི་མངའ་སྐྱོན་མི་མངའ། །རྙོག་པ་མི་མངའ་བཞུགས་མི་མངའ། །གཡོ་བ་མི་མངའ་ ཆོས་ཀུན་ལ།།མི་སྤྲོས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ནི། །ཡོན་ཏན་འདི་དག་དང་ལྡན་ནོ། །གཞན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་ཕྲིན་ལས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།

调伏一切众生的一切烦恼无余，消除烦恼和愚痴者，具有慈悲的您前我顶礼。
自然成就无执著，无碍常时入等持，能答一切问难者，我于您前致敬礼。
对于处所与住者，所说及语与智慧，恒时智慧无阻碍，最胜导师我敬礼。
为利而行及彼等，了知语行与来去，出离引导诸有情，善巧教导我敬礼。
一切众生若见您，即能了知最胜士，仅仅见已生信心，如是作为我敬礼。
领受安住及舍弃，变化转变诸神通，三昧智慧得自在，于您我今致敬礼。
方便救护清净及，出离大乘诸法门，于诸众生不欺诳，降魔尊前我敬礼。
智慧断除及出离，示现遣除诸障碍，自他二利外道等，不能及您我敬礼。
眷属中说诸折服，永断一切二烦恼，无需守护无忘失，摄众尊前我敬礼。
行住一切恒常时，无有不知行为相，您于真实义中是，遍知尊前我敬礼。
利益一切诸众生，您于时中不错过，恒时作为有果报，不忘尊前我敬礼。
于诸世间一日中，六次观察诸世间，具足大悲利他者，饶益尊前我敬礼。
所行通达及了知，智慧以及诸事业，声闻缘觉一切中，最胜尊前我敬礼。
一切种类大菩提，以三身德而获得，于诸一切众生中，断疑尊前我敬礼。
无有染著无过失，无有浊染无住著，无有动摇一切法，无戏论前我敬礼。
诸佛如来法身者，具足如是诸功德。复次具足自性、因、果报、事业，及入功德等，是故应知诸佛世尊功德无上。

།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཁྱོད་ནི་དམ་པའི་དོན་གྲུབ་སྟེ། །ས་རྣམས་ཀུན་གྱིས་འབྱུང་བ་ལགས། །སེམས་ཅན་གྱི་ནི་མཆོག་ཉིད་བརྙེས། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་འགྲེལ་བ། །མི་བས་ མཚུངས་པ་མ་མཆིས་པའི་།།ཡོན་ཏན་ལྡན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་དང་། །འཁོར་ན་གདའ་ལ་རྣམ་ཀུན་ཏུ། །ལྷ་མིས་མཐོང་བ་ཡང་མ་ལགས། །ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི། ཟབ་པ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་སྟེ། དེའི་ཟབ་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། སྐྱེ་མེད་སངས་ རྒྱས་སྐྱེ་བ་སྟེ།།མི་གནས་པ་ལ་རབ་ཏུ་བཞུགས། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཐམས་ཅད་མཛད། །ཟས་བཞི་པོ་ནི་གསོལ་བ་ལགས། །ཐ་དད་མེད་ཅིང་དཔག་ཏུ་མེད། །ཕྲིན་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་གཅིག་།མི་བརྟན་བརྟན་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྐུ་གསུམ་ལྡན། །གང་ཡང་མངོན་ རྫོགས་སངས་རྒྱས་མེད།།ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་མིན། །སྐད་ཅིག་རེ་ལ་དཔག་ཏུ་མེད། །དངོས་པོའི་དངོས་མེད་རབ་ཏུ་ཕྱེ། །ཆགས་པ་མ་ཡིན་མི་ཆགས་མིན། །འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་བྱུང་བ་ཡིན། །འདོད་ཆགས་འདོད་ཆགས་མིན་མཁྱེན་ནས། །འདོད་ཆགས་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་ཞུགས། ། སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་འདས། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལའང་རྣམ་པར་བཞུགས་། །དེ་ལས་གཞན་མིན་གཞན་མིན་མིན། །དེ་མ་བཏང་བས་ལེགས་པར་འདས། །ཀུན་ཀྱང་འདྲེས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན། །རྒྱ་མཚོར་ཆུ་འདྲ་རྒྱལ་བ་རྣམས། །བྱས་སོ་བྱེད་དོ་བྱའོ་ཞེས། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་དགོངས་པ་མེད། ། སེམས་ཅན་ཉེས་པས་མི་སྣང་སྟེ། །སྣོད་ཆག་པ་ཡི་ཟླ་བ་བཞིན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཉི་བཞིན་དུ། །དེ་དག་ཆོས་འོད་ཁྱབ་པར་མཛད། །ལ་ལར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སྟོན། །ལ་ལར་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་འདས། །ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ། །སངས་རྒྱས འཕགས་མིན་ཆོས་རྣམས་དང་།།མི་དང་ངན་སོང་པ་རྣམས་དང་། །ཚངས་སྤྱོད་མ་ཡིན་ཆོས་རྣམས་ལ། །བདག་ཉིད་དང་ནི་བཞུགས་པ་མཆོག་།དེ་དག་ཀུན་ཏུ་རྣམ་པར་དཔྱོད། །གང་དུའང་རྣམ་པར་དཔྱོད་མི་མངའ། །གནས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་མཐོང་མོད་ཀྱི། །དབང་པོ་དྲུག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། ། ཉོན་མོངས་ཐུལ་ལ་སྤངས་པ་མེད། །སྔགས་ཀྱིས་བསད་པའི་དུག་དང་འདྲ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་ལས། །ཉོན་མོངས་ཟད་པ་ཀུན་མཁྱེན་བརྙེས། །ཐབས་ཆེན་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ལ། །ཉོན་མོངས་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་འགྱུར། །འཁོར་བའང་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་དེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་བཞིན གཤེགས་བསམ་ཡས།།འདི་དག་ནི་ཟབ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་། གནས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་གནས་པ་དང་། གྲངས་དང་། ཕྲིན་ལས་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། ཕུང་པོ་སྤངས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། མཐོང་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། བཞུགས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་ན། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དུ་ཞིག་གིས་རྗེས་སུ་དྲན་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྒོམ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་ངང་ཅན་ནོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ སྒོམ་མོ།

此处偈颂：'您是成就胜义谛，是一切地之所生，获得有情中最胜，开导一切诸有情，无人能与您相比，具足功德遍世间，处于眷属之中时，天人亦不得见到。'
又诸佛法身，是最极甚深，其深如何观？此处偈颂：'无生佛示生，安住于无住，任运成一切，受用四种食，无别无量际，事业无量一，无常常业者，诸佛具三身，亦无现正觉，非是一切佛，刹那无量数，分别有无事，非贪非离贪，以贪性而生，了知贪非贪，亦入贪法性。'
'超越诸蕴佛，亦住于诸蕴，非异非不异，不舍善超越，一切杂业者，如海水佛陀，已作正作将，于利他无念，有情过不现，如破器月影，遍及诸世间，彼等法光照，于彼现菩提，于彼如火灭，然实无有时，如来身非无。'
'非佛圣法及，人与恶趣众，非梵行诸法，自身与住胜，于彼悉观察，无有所观处，见于一切处，非六根行境，调伏惑无断，如咒所制毒，诸佛从烦恼，尽惑得遍知，具足大方便，烦恼成觉支，轮回即寂性，是故佛难思。'
此等应知为十二种甚深：即生甚深、涅槃甚深、事业甚深、安住甚深、安住差别甚深、数甚深、事业甚深、现证菩提甚深、离贪甚深、断蕴甚深、成熟有情甚深、见甚深、现证菩提甚深、示现涅槃甚深、安住甚深、示现身甚深、断烦恼甚深、不可思议甚深。
菩萨们忆念法身佛时，以几种忆念而忆念？略说之，菩萨以七种方式修习忆念佛：由于在一切世界获得无碍神通，故诸佛世尊是主宰一切法性者，如是修习忆念佛。

།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བསྒྲིབས་ཤིང་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་ལ། །ངེས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་ཁམས་ལ་ཀུན་ཏུ་ཡང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མངའ་དབང་བྱེད་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དྲི་མ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྒྱུད་ མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་མངའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དུ་ བྱུང་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་གོས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མ་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་ པ་དང་།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དོན་ཆེན་པོའི་ཞེས་བྱ་བར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྒོམ་མོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། རང་གི་སེམས་ལ་རག་ལས་དང་། །རྟག་དང་དགེ་ལྡན་བསྩལ་མི་དགོས། །ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ ཆེན་པོ་རྣམས།།རྗེས་སུ་སྦྱིན་མཛད་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །དབང་དུ་མ་གྱུར་རབ་ཏུ་རྒྱུ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོར་དེ་འདོད་དོ།

此处偈颂：'被遮蔽且无因缘，具足二种决定性，于一切有情界中，诸佛皆得自在力。'
由于如来恒常不断地从垢染中解脱的缘故，如来之身是常住的；
由于远离一切烦恼障和所知障的缘故，如来最为无过；
由于佛陀的一切事业任运成就相续不断的缘故，如来是任运成就的；
由于佛土清净圆满和法受用广大的缘故，如来具有广大受用；
由于虽然出现于世间但不为一切世间法所染的缘故，如来是无染的；
由于示现圆满菩提和示现涅槃，令未成熟的众生得以成熟，令已成熟的众生得以解脱的缘故，如来是大义利的，如是修习忆念佛陀。
此处偈颂：'依靠自心及，常住具德无需赐，法之大受用，随后赐予圆满者，未得自在广流转，众多众生皆希求。'

།སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་འདི་དག་ཀུན། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་དྲན་བྱ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་ སྣོད་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་བའི་མདོ་སྡེའི་གླེང་གཞི་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་བཀོད་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་འབྱུང་བ། གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་ཕྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ།དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ། ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེའི་བླ་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བར་དབང་སྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་གནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྟེན། ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ། ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བརྟན་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་མཛད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ། ཉོན་མོངས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། བདུད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདོག་པ་ལས་ལྷག་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བཀོད་པ། །དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་། རྟོག་པ་ཆེན་པོས ངེས་པར་འབྱུང་བ།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ནས་འཇུག་པ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པས་བརྒྱན་པ། རིན་པོ་ཆེའི་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ན་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདིའི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ལ།དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཞ་འབྲིང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལམ་ཕུན་སུམ ཚོགས་པ་དང་།བཞོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པ། ཤིན་ཏུ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་དབང་སྒྱུར་བའོ། །ཡང་སངས་ རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྲིན་ལས་ལྔ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་།མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ལོང་བ་དང་། འོན་པ་དང་། སྨྱོན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ལས་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་དང་། མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་ བླངས་ཏེ་།དགེ་བའི་གནས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ངན་སོང་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ཐབས་མ་ཡིན་པས་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུན་པ་བཟློག་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པའི་ཕྱིར་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོད་བའི་ཕྲིན་ ལས་ཅན་དང་།ཁམས་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ལམ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་དང་། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་གཞན་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། ཉན་ ཐོས་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པའི་ཕྱིར།ཐེག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྲིན་ལས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་ཕྲིན་ལས་མཚུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

一切诸佛的这一切，具慧者们应当忆念。如何了知诸佛的佛土清净？如同在菩萨藏中十万经典的序言中所说：世尊住于七宝最胜光明庄严的大宫殿中，放射充满无量世界的大光明，具有无量分别清净的住处，圆满无缺的坛城，超越三界的境界，出世间的最上善根所生，具有清净智慧的特征，如来的住处，大菩萨的所依，无量的天、龙、夜叉、乾闼婆、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽、人与非人游行其中，以法味的大喜乐而安住，以成办一切众生利益而安住，远离一切烦恼的损害，完全断除一切魔障，超胜一切所有，以如来加持而庄严，
以大念慧观而出离，以大止观乘，从空性、无相、无愿三大解脱门而入，以无量功德庄严，依于大宝莲花王庄严座而安住。因此，此清净佛土具足圆满的色相已经显示，圆满的形状、圆满的量度、圆满的境域、圆满的因、圆满的果、圆满的主尊、圆满的方位、圆满的眷属、圆满的导师、圆满的事业、圆满的利益、圆满的无畏、圆满的所依、圆满的道路、圆满的乘、圆满的门、圆满的基础也都已经显示。
又此清净佛土的受用极为清净、极为殊胜、极为无过、极为自在。又诸佛的法界应当了知在一切时中具有五种事业：以仅仅见到即能救护盲聋狂等过患故，具有救护众生诸过患的事业；从不善处拔济而引入善处故，具有救护恶趣的事业；为了遮止外道以非方便求解脱者的意乐，安立于佛教故，具有救护非方便的事业；为成办超越三界的道路故，具有救护萨迦耶见的事业；为了安立不定种性的菩萨及声闻于大乘修行故，具有救护乘的事业。应当观察一切诸佛平等具有这五种事业。

།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། རྒྱུ་དང་གནས་དང་བྱ་བ་དང་ནི་བསམ་པ་དང་། །འདུ་བྱེད་ཐ་ དད་ཕྱིར་ན་དེ་ཡི་དབང་གིས་ན།།འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་ཐ་དད་གྱུར་པར་འདོད། །དེ་མེད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པའི་དེ་ལྟ་མིན། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན། དགོངས་ པ་གང་གིས་ཐེག་པ་གཅིག་བསྟན་ཅེ་ན།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཁ་ཅིག་དག་ནི་དྲང་ཕྱིར་དང་། །གཞན་ཡང་ཀུན་ཏུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །མ་ངེས་རྣམས་ལ་ཐེག་གཅིག་བསྟན། །ཆོས་དང་བདག་མེད་གྲོལ་མཐུན་ཕྱིར། །རིགས་ནི་ཐ་དད་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ། བསམ་གཉིས་བརྙེས་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར། །མཐར་ཕྱིན་པས་ན་ཐེག་པ་གཅིག་།དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐུན་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མང་པོར་བལྟ་ཞེ་ན། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཁམས་གཅིག་ན་ནི་གཉིས་མེད་ཕྱིར། །དཔག་མེད་ལྷན་ཅིག་ཚོགས་བསགས ཕྱིར།།རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་མང་པོར་རབ་ཏུ་གྲགས། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ངེས་གྲོལ་ཕྱིར། །མཛད་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་རྫོགས་ ཕྱིར།།སངས་རྒྱས་གཏན་དུ་མྱ་ངན་འདས། །མྱ་ངན་འདས་པའང་མང་བར་འདོད། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཅིའི་ཕྱིར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་དྲུག་གི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་སྣང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཚད་མེད་པ་དག་ན་ཐ་དད་པར་སྣང་ བ་དང་།མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་མ་ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དང་། གཞན་དང་གཞན་དུ་སྣང་བས། གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། ལྷག་ལ་སོགས་པ་འཁོར་སྣ་ཚོགས་དང་། འདྲེས་པས་འདྲེས་པར་སྣང་བ་ དང་།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་གནས་གྱུར་པས་མི་རིགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུར་མི་རིགས་སོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུན་ རིང་པོ་ནས་མི་ཉམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས་དགའ་ལྡན་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་སོ།།སྐྱེ་བ་དྲན་པ་རྣམས་ཡི་གེ་དང་། རྩིས་དང་། གྲངས་དང་། ལག་རྩིས་དང་། བཟོ་དང་། བསྟན་བཅོས་དང་། འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་མི་མཁྱེན་པ་མི་རིགས་སོ། ། ཉེས་པར་བཤད་པ་དང་། ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་མི་མཁྱེན་པ་རྣམས། གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གན་དུ་བཞུད་པ་མི་རིགས་སོ། །ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་ཆོས་བཟང་པོ་མཁྱེན་པ་རྣམས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་མི་རིགས་སོ། །འཛམ་བུ་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་བོར་ཏེ་གཅིག་ཏུ་མངོན པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པའི་ཐབས་མེད་པར་ཡང་ལྷག་མ་རྣམས་སུ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཛད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དགའ་ལྡན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ སངས་རྒྱས་ལ།འཛམ་བུ་གླིང་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མངོན་ཞེ་ན། མི་མངོན་པ་ལས་ན་ལུང་དང་རིགས་པ་མེད་དོ། །སྤྲུལ་པ་མང་དུ་བྱུང་ན། འཇིག་རྟེན་ནི་གླིང་བཞི་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བའི་མདོ་ དང་འགལ་བ་མེད་དེ།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།

此处偈颂：由于因与处所及作业与心意，诸行各不同故，依彼之力故，世间诸业异，许为各不同，无彼故世间，导师非如是。
若如是不共声闻缘觉，诸佛法身具足如是功德，以何密意宣说一乘？此处偈颂：为引导一类，为摄受余者，诸正等觉者，对不定说一乘。以法无我解脱同，种性各异故，证二意故及化现故，究竟故为一乘。
如是诸佛法身相同，为何视为多佛？此处偈颂：一界中无二，无量共积资，次第生不理，广说诸多佛。
如何观见诸佛法身非永远涅槃？此处偈颂：已离一切障，诸事业未圆，佛永入涅槃，涅槃亦许多。
报身为何非自性身？由六因：现为色身，于无量佛眷属坛城中现为差别，随信解而见故现为不定自性，于种种处现故现为动摇自性，与菩萨声闻天等诸眷属和合故现为和合，由阿赖耶识及转识二者转依故现为不应理，故报身非自性身。
化身为何非自性身？由八因：久获不退定之菩萨不应生于兜率天及人间；忆宿命者不应不知文字、算术、数目、手算、工巧、论典、欲行及受用；知善说恶说法者不应往诣外道处；知三乘善妙法道者不应行苦行；舍百俱胝瞻部洲而于一处现等正觉及转法轮不应理。
若谓无现等正觉示现方便，余处化身亦作佛事，则于兜率天成等正觉，为何不于一切瞻部洲同时示现佛出世？若不示现则无教证。虽多化现，世间摄于四洲，故不违'如来二佛不同时出世'之经，如转轮王不二出世。

།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པ་ཕྲ་བ་ནི། །རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་པ། །ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར། །མཚུངས་པར་མང་པོ་མངལ་དུ་ཞུགས། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་།སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པས་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་རུང་སྟེ། སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་མི་རྟག་ པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་ཞེ་ན། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ཡང་དང་ཡང་སྟོན་པས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟག་ཏུ་བདེ་བར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་ཟས་ སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།རྒྱུ་དྲུག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་གཏན་དུ་མི་བཞུགས་ཏེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པས། མཛད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པར་འདོད་པས་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ལ་འདུན་པ་མེད་པ་བཟློག་པ་དང་།ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་སངས་རྒྱས་ལ་བརྙས་པ་བཟློག་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་མཐོང་ན་ཁྱད་དུ་བསད་པས་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་མི་དམིགས་པས་སོ་སོ་རང་གིས་བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། སོ་སོ་རང་བརྩོན་ འགྲུས་མི་འདོར་བས་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། མཛད་པ་རྫོགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །ཞི་བ་མི་འདོད་བཟློག་པའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་བརྙས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། །སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །སོ་སོ་རང་བརྩོན་བརྩམ་བྱའི་ཕྱིར། ། མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས། །གཏན་དུ་བཞུགས་པར་མི་བཞེད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་དཔག་ཏུ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེའི་ཕྱིར་འབད་པར་མི་བྱའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་བརྙེས་པ་ཁྱད་མེད དཔག་མེད་པ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེར་འབད་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། །བརྙེས་པ་རྟག་ཏུ་རྒྱུ་མེད་ཉིད་དུ་གྱུར་པའམ། །རྒྱུ་ཡི་རྒྱུན་གཅོད་པ་ནི་རིགས་པའི་ཚུལ་མ་ཡིན། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

此处偈颂：佛陀微细化身，现前圆满菩提，为普遍示教化，众多同入母胎。
为一切众生发愿并以修行成就大菩提，永远不应入般涅槃，因为这样发愿和修行将变得毫无意义。
由于受用圆满身和化身二者无常，如何说如来诸身是常呢？因为法身依托于等流身和化身的缘故。应当了知受用圆满身相续不断，化身反复显现故为常，如同'常享安乐'之说，如同'常施饮食'之说。
由六种因缘，诸佛世尊不以化身永久住世：由于令所化众生解脱而事业圆满；为遮止执著佛身常住而不欲涅槃者；为遮止因不解深法而轻慢佛陀者；为令经常见到会轻视而生起敬慕心；为令因不见导师而各自精进；为令因各自精进不舍而速得成熟。
此处偈颂：由于事业已圆满，为遮不欲寂静者，为遮轻慢诸佛者，为令生起敬慕心，为令各自发精进，为令速得成熟故，诸佛以其化身相，不愿永久住世间。
诸佛法身，虽从无始时来已无量，但不应因此而精进。
此处偈颂：若佛证得无差别无量性，是众生于此精进坏灭因，证得常时无因性，或断因缘非正理。
《大乘集论》由大阿阇黎无著造毕。

།པཎྜི་ཏ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་བའོ་། །

由班智达吉那弥札和戒护菩提以及译师益西德翻译。
